Juridische woordenlijst

De juridische wereld lijkt vaak ingewikkeld doordat juristen moeilijke woorden gebruiken. In deze woordenlijst leggen we 146 veelgebruikte juridische begrippen uit in heldere taal. Niet zeker bij welke advocaat je moet zijn? Laat je gratis matchen.

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

A

Aanhangig maken: Een zaak aanhangig maken betekent dat je een geschil officieel aan een rechtbank voorlegt, zodat de rechter zich erover moet uitspreken. Vanaf dat moment is de zaak 'in behandeling'.
Aanhouding: Een aanhouding is een tijdelijke vrijheidsbeneming door de politie. Er bestaat een bestuurlijke aanhouding (om de openbare orde te bewaren) en een gerechtelijke aanhouding (in het kader van een misdrijf).
Aanmaning: Een aanmaning is een verzoek om een openstaande schuld te betalen of een verplichting na te komen. Ze gaat vaak vooraf aan een formele ingebrekestelling en eventuele invordering.
Aansprakelijkheid: Aansprakelijkheid is de juridische plicht om schade die je aan een ander veroorzaakt te vergoeden. Ze kan voortvloeien uit een contract (contractueel) of uit een fout buiten een contract (buitencontractueel).
Afstand van geding: Afstand van geding betekent dat een partij haar lopende vordering bij de rechtbank intrekt. De procedure wordt daardoor stopgezet, zonder dat de rechter ten gronde over het geschil oordeelt.
Akte: Een akte is een geschrift dat als bewijs van een rechtshandeling dient. Men onderscheidt de authentieke akte (opgesteld door bv. een notaris) en de onderhandse akte (opgesteld door de partijen zelf).
Alimentatie: Alimentatie is onderhoudsgeld dat de ene persoon aan de andere betaalt, bijvoorbeeld voor de kinderen of tussen ex-partners na een scheiding. Geschillen worden behandeld door de familierechtbank.
Als misdrijf omschreven feit (MOF): Een als misdrijf omschreven feit (MOF) is een feit gepleegd door een minderjarige dat, als het door een volwassene was gepleegd, een misdrijf zou zijn. Minderjarigen worden hiervoor in principe niet 'gestraft', maar krijgen maatregelen via de jeugdrechtbank.
Appellant: De appellant is de partij die hoger beroep instelt tegen een vonnis. Wie zich neerlegt bij de uitspraak en verweer voert in beroep, heet de geïntimeerde.
Arbeidsrechtbank: De arbeidsrechtbank is de rechtbank die bevoegd is voor geschillen over arbeid en sociale zekerheid, zoals ontslag, loon of uitkeringen. Ze behandelt onder meer ook de collectieve schuldenregeling.
Arbitrage: Arbitrage is een vorm van geschillenbeslechting buiten de gewone rechtbank, waarbij een of meer onafhankelijke arbiters een bindende beslissing nemen. Partijen kiezen hier zelf voor, vaak via een arbitragebeding in hun contract.
Arrest: Een arrest is een uitspraak van een hof, zoals het hof van beroep, het arbeidshof, het Hof van Cassatie of het Grondwettelijk Hof. Een uitspraak van een rechtbank heet daarentegen een vonnis.
Authentieke akte: Een authentieke akte is een akte die is opgesteld door een bevoegd openbaar ambtenaar, zoals een notaris. Ze heeft een sterke bewijskracht en kan als uitvoerbare titel dienen.

B

Balie: De balie is de beroepsorganisatie die de advocaten van een gerechtelijk arrondissement verenigt. Ze waakt over de toelating tot het beroep, de deontologie en de tucht van haar leden.
Bekentenis: Een bekentenis is de erkenning van bepaalde feiten door een partij of verdachte. Ze heeft bewijswaarde, maar de rechter beoordeelt die waarde steeds vrij en in samenhang met de andere elementen van het dossier.
Bemiddeling: Bemiddeling (mediation) is een manier om een conflict op te lossen met de hulp van een neutrale bemiddelaar, zonder dat een rechter beslist. De partijen zoeken samen een akkoord dat nadien kan worden vastgelegd.
Beslag: Beslag is het juridisch blokkeren of in beslag nemen van goederen van een schuldenaar. Het kan bewarend zijn (om goederen veilig te stellen) of uitvoerend (om een vonnis af te dwingen).
Betekening: Betekening is de officiële kennisgeving van een akte of vonnis door een gerechtsdeurwaarder. Pas door de betekening krijgt de andere partij formeel kennis van het stuk en beginnen vaak bepaalde termijnen te lopen.
Bewijslast: De bewijslast is de verplichting om voor de rechtbank te bewijzen wat je beweert. In principe geldt: wie iets eist, moet het bewijzen. Slaag je daar niet in, dan kan de rechter je vordering afwijzen.
Bewindvoerder: Een bewindvoerder beheert de goederen en/of behartigt de belangen van iemand die dat door zijn gezondheidstoestand zelf niet meer kan. De vrederechter stelt de bewindvoerder aan in het kader van een beschermingsmaatregel.
Borgtocht: Een borgtocht is een persoonlijke zekerheid waarbij iemand (de borg) zich verbindt om de schuld van een ander te betalen als die zelf niet betaalt. De borg staat dus met zijn eigen vermogen in voor de schuld.
Burgerlijke partij: Een burgerlijke partij is het slachtoffer dat zich in een strafzaak voegt om een schadevergoeding te vragen. Door zich burgerlijke partij te stellen, neemt het slachtoffer actief deel aan de strafprocedure.

C

Cassatie: Cassatie is het aanvechten van een uitspraak bij het Hof van Cassatie, de hoogste rechtbank. Het Hof beoordeelt niet de feiten opnieuw, maar enkel of het recht correct is toegepast en de procedure is nageleefd.
Collaboratief onderhandelen: Collaboratief onderhandelen is een vorm van buitengerechtelijke conflictoplossing waarbij beide partijen, elk bijgestaan door een speciaal opgeleide advocaat, in overleg naar een akkoord zoeken zonder naar de rechter te stappen.
Collectieve schuldenregeling: De collectieve schuldenregeling is een gerechtelijke procedure voor particulieren met overmatige schulden. Via een aangestelde schuldbemiddelaar worden de schulden onder controle van de arbeidsrechtbank afbetaald of geherstructureerd.
Conclusie: Een conclusie is de schriftelijke uiteenzetting waarin een partij haar argumenten, feiten en juridische middelen voor de rechtbank uiteenzet. Conclusies worden uitgewisseld tussen partijen voor de zaak op zitting wordt bepleit.
Contradictoir: Contradictoir betekent 'op tegenspraak': beide partijen werden behoorlijk opgeroepen en konden hun standpunt voor de rechter verdedigen. Het staat tegenover een uitspraak bij verstek, waar een partij niet verscheen.
Curator: Een curator is de persoon, meestal een advocaat, die door de rechtbank wordt aangesteld om een faillissement af te wikkelen. Hij beheert en verkoopt de goederen van de gefailleerde en verdeelt de opbrengst onder de schuldeisers.

D

Dading: Een dading is een contract waarmee partijen een bestaand of dreigend geschil beëindigen door wederzijdse toegevingen, zodat een procedure vermeden of stopgezet wordt.
Dagvaarding: Een dagvaarding is een officiële oproep, betekend door een gerechtsdeurwaarder, waarmee iemand voor de rechtbank wordt opgeroepen. Ze vermeldt de eis, de gronden en de datum van de zitting.
Deontologie: Deontologie is het geheel van beroepsethische gedragsregels die een beroepsgroep zoals advocaten moet naleven. Voor advocaten ziet de stafhouder toe op de naleving ervan.
Derdenverzet: Derdenverzet is een buitengewoon rechtsmiddel waarmee iemand die geen partij was bij een proces, opkomt tegen een vonnis dat zijn rechten benadeelt.
Deskundigenonderzoek: Een deskundigenonderzoek is een onderzoek door een door de rechter aangestelde expert die over technische vragen advies geeft om de rechter te helpen bij zijn beslissing.
Deurwaarder: Een deurwaarder, voluit gerechtsdeurwaarder, is een ministerieel ambtenaar die akten betekent en vonnissen ten uitvoer legt, bijvoorbeeld via beslag.

E

Echtscheiding door onderlinge toestemming: Bij een echtscheiding door onderlinge toestemming (EOT) leggen de echtgenoten alle gevolgen van de scheiding vooraf in een volledige overeenkomst vast, die door de familierechtbank wordt bekrachtigd.
Echtscheiding door onherstelbare ontwrichting: Bij een echtscheiding door onherstelbare ontwrichting (EOO) wordt de scheiding uitgesproken omdat het huwelijk duurzaam ontwricht is, ook zonder akkoord tussen de echtgenoten.
Eerste aanleg: Eerste aanleg verwijst naar de eerste rechtbank die ten gronde over een zaak oordeelt. Tegen die uitspraak is doorgaans hoger beroep mogelijk.
Erfgenaam: Een erfgenaam is wie een nalatenschap erft, ofwel op grond van de wet (wettelijke erfgenaam) ofwel via een testament. Een erfgenaam erft in principe zowel de goederen als de schulden.
Executie: Executie is de gedwongen tenuitvoerlegging van een vonnis of andere uitvoerbare titel, bijvoorbeeld door beslag te leggen via een gerechtsdeurwaarder.

F

Faillissement: Een faillissement is een gerechtelijke insolventieprocedure voor een onderneming die haar schulden niet meer kan betalen en geen krediet meer krijgt. De ondernemingsrechtbank stelt een curator aan om het vermogen te gelde te maken.
Familierechtbank: De familierechtbank is een afdeling van de rechtbank van eerste aanleg die bevoegd is voor familiezaken, zoals echtscheiding, onderhoudsgeld, ouderlijk gezag en erfeniskwesties.
Feitelijke scheiding: Een feitelijke scheiding betekent dat partners apart gaan wonen zonder dat hun huwelijk juridisch is ontbonden. Ze blijven getrouwd, met de rechten en plichten die daarbij horen, tot er een echtscheiding volgt.

G

Gerechtelijk onderzoek: Een gerechtelijk onderzoek is een diepgaand strafonderzoek dat geleid wordt door een onafhankelijke onderzoeksrechter, die ook dwangmaatregelen kan bevelen.
Gerechtsdeurwaarder: Een gerechtsdeurwaarder is een ministerieel ambtenaar die akten betekent, bewarend of uitvoerend beslag legt en vonnissen ten uitvoer brengt.
Gerechtskosten: Gerechtskosten zijn de kosten verbonden aan een gerechtelijke procedure, zoals rolrechten, deurwaarderskosten en de kosten van een deskundigenonderzoek.
Geschil: Een geschil is een betwisting tussen twee of meer partijen die, als ze er onderling niet uitkomen, aan een rechter kan worden voorgelegd.
Gezinshereniging: Gezinshereniging is een vorm van verblijfsrecht waarmee bepaalde familieleden naar Belgie kunnen overkomen om bij een hier verblijvend gezinslid te wonen.
Griffie: De griffie is de administratieve dienst van een rechtbank of hof, die instaat voor het beheer van dossiers en de neerlegging van processtukken.
Griffier: Een griffier is de ambtenaar die de rechter bijstaat tijdens de zitting en die akten en vonnissen mee authentiek maakt.
Grondwettelijk Hof: Het Grondwettelijk Hof toetst wetten, decreten en ordonnanties aan de Grondwet en aan de bevoegdheidsverdeling tussen de federale staat en de deelstaten.

H

Hechtenis: Hechtenis is een vorm van vrijheidsberoving. Men onderscheidt onder meer de voorlopige hechtenis tijdens het onderzoek van de eigenlijke strafuitvoering na een veroordeling.
Hof van Assisen: Het Hof van Assisen is het rechtscollege waar een volksjury oordeelt over de zwaarste misdrijven, zoals moord en bepaalde andere misdaden.
Hof van beroep: Het hof van beroep behandelt het hoger beroep tegen vonnissen van rechtbanken in burgerlijke en strafzaken en doet uitspraak bij arrest.
Hoger beroep: Hoger beroep is het opnieuw laten beoordelen van een zaak door een hogere rechtbank wanneer je niet akkoord gaat met het vonnis. De zaak wordt dan in principe volledig herbekeken, zowel feiten als recht.
Hoorrecht: Het hoorrecht is het recht om gehoord te worden, bijvoorbeeld het recht van een kind om zijn mening te geven in een familiezaak die het aanbelangt.
Huiszoeking: Een huiszoeking is het doorzoeken van een woning in het kader van een strafonderzoek. Ze is aan strikte wettelijke voorwaarden onderworpen.
Humanitaire regularisatie: Een humanitaire regularisatie is een uitzonderlijke machtiging tot verblijf om humanitaire redenen, aangevraagd vanuit Belgie (artikel 9bis).

I

Immuniteit: Immuniteit is een wettelijke bescherming waardoor iemand in bepaalde gevallen niet of slechts onder voorwaarden vervolgd kan worden, zoals de parlementaire immuniteit.
Inbeschuldigingstelling: De kamer van inbeschuldigingstelling is het onderzoeksgerecht bij het hof van beroep dat onder meer toezicht houdt op het gerechtelijk onderzoek.
Inbreuk: Een inbreuk is een overtreding van een rechtsregel. In het strafrecht is het de lichtste categorie van misdrijf, lichter dan een wanbedrijf of misdaad.
Ingebrekestelling: Een ingebrekestelling is een formele aanmaning waarin je iemand schriftelijk vraagt om zijn verplichting na te komen, met een termijn. Het is vaak de verplichte eerste stap voor je naar de rechter stapt.
Invordering: Invordering is het opeisen van een openstaande schuld. Dat kan minnelijk gebeuren of, als dat niet lukt, via een gerechtelijke procedure.

J

Jeugddelinquentie: Jeugddelinquentie verwijst naar strafbare feiten die door minderjarigen worden gepleegd. Omdat zij niet als volwassenen worden berecht, spreekt men van een als misdrijf omschreven feit.
Jeugdrechtbank: De jeugdrechtbank is de afdeling van de rechtbank van eerste aanleg die zich buigt over minderjarigen in een problematische opvoedingssituatie of die een als misdrijf omschreven feit pleegden.
Juridische eerstelijnsbijstand: Juridische eerstelijnsbijstand is een kort, eerste juridisch advies. Je krijgt er praktische informatie en een eerste oriëntatie, vaak gratis of tegen een lage bijdrage.
Juridische tweedelijnsbijstand: Juridische tweedelijnsbijstand is de bijstand van een advocaat die geheel of gedeeltelijk kosteloos is voor wie aan bepaalde inkomensvoorwaarden voldoet.

K

Kamer van inbeschuldigingstelling: De kamer van inbeschuldigingstelling (KI) is een onderzoeksgerecht bij het hof van beroep. Ze controleert het gerechtelijk onderzoek en behandelt hoger beroep tegen beslissingen van de raadkamer.
Kennelijk onredelijk ontslag: Een kennelijk onredelijk ontslag is het ontslag van een werknemer met een arbeidsovereenkomst van onbepaalde duur om redenen die niets te maken hebben met zijn geschiktheid, gedrag of de noodwendigheden van het bedrijf. Het kan recht geven op een schadevergoeding.
Klacht: Een klacht is een melding van een misdrijf bij de politie of het parket. Met een klacht breng je strafbare feiten ter kennis van justitie, die vervolgens kan beslissen om al dan niet te vervolgen.
Klacht met burgerlijke partijstelling: Een klacht met burgerlijke partijstelling is een klacht die je bij de onderzoeksrechter neerlegt en die in principe een gerechtelijk onderzoek afdwingt. Je stelt je daarbij meteen burgerlijke partij om schadevergoeding te kunnen vragen.
Kort geding: Een kort geding is een versnelde procedure voor dringende zaken, waarin de rechter een voorlopige maatregel oplegt. De rechter beslist snel, maar enkel voorlopig: ten gronde wordt de zaak later beoordeeld.

L

Laster en eerroof: Laster en eerroof zijn misdrijven waarbij iemands eer of goede naam wordt aangetast door beschuldigingen. Bij laster gaat het om een aantijging waarvan de onjuistheid kan worden bewezen; bij eerroof kan de waarheid wettelijk niet worden bewezen.
Lasthebber: Een lasthebber is iemand die op basis van een volmacht (lastgeving) in naam en voor rekening van een ander (de lastgever) handelt. Wat de lasthebber binnen zijn volmacht doet, bindt de lastgever.
Legalisatie: Legalisatie is de officiele bevestiging dat een handtekening, stempel of document echt is, zodat het in een ander land of in een bepaalde procedure kan worden gebruikt. Soms volstaat een apostille in plaats van een volledige legalisatie.

M

Magistratuur: De magistratuur is het geheel van magistraten: de rechters die vonnissen en arresten wijzen (de zittende magistratuur of 'zetel') en de parketmagistraten die vervolgen (de staande magistratuur of 'parket').
Middel: Een middel is een juridisch argument of een rechtsgrond die een partij inroept om haar vordering of verweer te onderbouwen. In conclusies bouwt een advocaat zijn betoog op uit verschillende middelen.
Minnelijke schikking: Een minnelijke schikking is een voorstel van het parket om de strafvordering te laten vervallen in ruil voor de betaling van een geldsom (en soms bijkomende voorwaarden). Wie betaalt, vermijdt een proces, maar erkent daarmee niet noodzakelijk schuld.
Misdrijf: Een misdrijf is een door de strafwet strafbaar gesteld feit. Naar ernst wordt het ingedeeld in drie categorieen: overtredingen (inbreuken), wanbedrijven en misdaden.

N

Naamsverandering: Naamsverandering is de procedure om je familienaam of voornaam officieel te laten wijzigen. Voor voornamen verloopt dit via de ambtenaar van de burgerlijke stand, voor familienamen via een specifieke aanvraag.
Nalatenschap: De nalatenschap is het geheel van goederen, rechten en schulden dat iemand bij overlijden achterlaat. Ze gaat over op de erfgenamen, die de keuze hebben om ze te aanvaarden of te verwerpen.
Nietigheid: Nietigheid betekent dat een akte of rechtshandeling juridisch geen (of geen verder) gevolg meer heeft. De handeling wordt geacht nooit geldig te zijn geweest of verliest haar werking.
Notaris: Een notaris is een openbaar ambtenaar die authentieke akten opstelt, onder meer voor vastgoed, erfenissen en vennootschappen. Hij verleent zijn akten bewijskracht en geeft onpartijdig advies.

O

Ondernemingsrechtbank: De ondernemingsrechtbank is de rechtbank die geschillen tussen ondernemingen behandelt en bevoegd is voor insolventieprocedures zoals faillissement en gerechtelijke reorganisatie.
Onderzoeksrechter: De onderzoeksrechter is een onafhankelijke rechter die een gerechtelijk onderzoek leidt naar zware of complexe misdrijven. Hij zoekt zowel bewijs ten laste als ten ontlaste en kan dwangmaatregelen bevelen.
Openbaar ministerie: Het openbaar ministerie (het parket) vertegenwoordigt de samenleving en vervolgt misdrijven. Het beslist of het vervolgt, vordert straffen op de zitting en waakt over de toepassing van de wet.
Opschortende voorwaarde: Een opschortende voorwaarde is een toekomstige, onzekere gebeurtenis waarvan de uitwerking van een overeenkomst afhangt. Pas als de voorwaarde vervuld is, krijgt de overeenkomst volle uitwerking.
Opzeggingsvergoeding: Een opzeggingsvergoeding is de vergoeding die een werkgever betaalt wanneer hij een werknemer ontslaat zonder (de volledige) opzegtermijn te laten presteren. Ze komt overeen met het loon en de voordelen voor de niet-gepresteerde opzegperiode.
Overmacht: Overmacht is een onvoorzienbare en onvermijdbare gebeurtenis buiten iemands wil, die het nakomen van een verbintenis tijdelijk of definitief onmogelijk maakt. Wie zich terecht op overmacht beroept, kan in principe niet aansprakelijk worden gesteld voor de niet-nakoming.

P

Pand: Een pand is een zakelijke zekerheid op een roerend goed die een schuldeiser waarborgt dat hij betaald wordt. Betaalt de schuldenaar niet, dan kan de pandhoudende schuldeiser zich bij voorrang op dat goed verhalen.
Parket: Het parket is het openbaar ministerie bij een rechtbank: de magistraten die misdrijven opsporen, vervolgen en op de zitting een straf vorderen. Het wordt geleid door de procureur des Konings.
Pleidooi: Een pleidooi is de mondelinge uiteenzetting waarmee een advocaat tijdens de zitting de zaak van zijn cliënt verdedigt voor de rechter. Het volgt meestal op de schriftelijke uitwisseling van argumenten (de conclusies).
Politierechtbank: De politierechtbank is de rechtbank die bevoegd is voor verkeersmisdrijven en -ongevallen en voor de lichtste misdrijven (overtredingen). Ze behandelt onder meer snelheidsovertredingen, rijden onder invloed en de schade na verkeersongevallen.
Pro Deo: Pro Deo (juridische tweedelijnsbijstand) is de regeling waarbij je geheel of gedeeltelijk kosteloos wordt bijgestaan door een advocaat als je inkomen onder bepaalde grenzen ligt. De overheid vergoedt dan (een deel van) het ereloon.
Proces-verbaal (PV): Een proces-verbaal (PV) is een officieel schriftelijk verslag waarin een bevoegde ambtenaar, zoals een politieagent, zijn vaststellingen optekent. Het dient vaak als bewijs in een gerechtelijke procedure.
Procureur des Konings: De procureur des Konings is de magistraat die aan het hoofd staat van het parket bij de rechtbank van eerste aanleg. Hij leidt de strafvervolging in zijn arrondissement en beslist mee over het vervolgingsbeleid.

R

Raad van State: De Raad van State is het hoogste administratieve rechtscollege van België. Hij kan beslissingen van de overheid schorsen en vernietigen en geeft advies over wetgeving.
Raadkamer: De raadkamer is een onderzoeksgerecht binnen de rechtbank van eerste aanleg. Ze beslist onder meer of een verdachte na het gerechtelijk onderzoek naar de strafrechter wordt verwezen en oordeelt over de voorlopige hechtenis.
Rechtbank van eerste aanleg: De rechtbank van eerste aanleg is de algemene rechtbank die in eerste instantie oordeelt over de meeste burgerlijke, straf- en familiezaken. Ze bestaat uit verschillende afdelingen.
Rechtsbijstandsverzekering: Een rechtsbijstandsverzekering dekt juridische kosten, zoals het ereloon van een advocaat en gerechtskosten, wanneer je in een conflict of procedure verzeilt. De dekking hangt af van de polis.
Rechtsmiddel: Een rechtsmiddel is een wettelijke manier om een rechterlijke uitspraak aan te vechten. De bekendste zijn verzet (tegen een verstekvonnis), hoger beroep en cassatie.
Rechtspersoon: Een rechtspersoon is een organisatie met eigen rechtspersoonlijkheid, zoals een vennootschap of een vzw. Ze kan in eigen naam contracten sluiten, eigendom bezitten en in rechte optreden, los van de personen erachter.
Rechtsplegingsvergoeding: De rechtsplegingsvergoeding is een forfaitaire tegemoetkoming in de advocaatkosten die de verliezende partij aan de winnende partij moet betalen. Het bedrag wordt door de rechter bepaald.
Rechtsstaat: Een rechtsstaat is een staat waarin ook de overheid aan het recht onderworpen is en de grondrechten van burgers worden beschermd door onafhankelijke rechters. Macht wordt er begrensd door wetten en door de scheiding der machten.
Requisitoir: Het requisitoir is de mondelinge vordering van het openbaar ministerie op de strafzitting, waarin de procureur uiteenzet waarom hij meent dat de beklaagde schuldig is en welke straf hij passend acht.

S

Salduz: Salduz verwijst naar het recht van een verdachte op bijstand van een advocaat bij een politieverhoor. Het dankt zijn naam aan een arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en is in Belgie wettelijk verankerd.
Schadevergoeding: Een schadevergoeding is een geldelijke vergoeding voor geleden schade. Wie door de fout of aansprakelijkheid van een ander schade lijdt, kan in principe herstel vragen, in natura of in geld.
Schorsing: Schorsing betekent dat een procedure, een beslissing of de uitvoering ervan tijdelijk wordt stilgelegd. Het gaat om een opschorting, geen definitief einde.
Schuldbemiddeling: Schuldbemiddeling is begeleiding bij het regelen en afbetalen van schulden, vaak via een erkende dienst. Bij ernstige, structurele schuldenlast kan ze uitmonden in een gerechtelijke collectieve schuldenregeling.
Schuldeiser: Een schuldeiser is wie een vordering (een recht op betaling of op een prestatie) heeft op een ander, de schuldenaar. Bij wanbetaling kan de schuldeiser zijn vordering invorderen, desnoods via de rechter en een deurwaarder.
Schuldenaar: Een schuldenaar is wie iets verschuldigd is aan een ander, de schuldeiser, meestal de betaling van een geldsom. Komt de schuldenaar zijn verbintenis niet na, dan kan hij in gebreke worden gesteld en uiteindelijk worden veroordeeld tot betaling.
Seponering: Seponering is de beslissing van het parket om een strafzaak (voorlopig) niet te vervolgen. De feiten kunnen later soms toch nog worden vervolgd, zolang de zaak niet verjaard is.
Stafhouder: De stafhouder is het verkozen hoofd van een balie. Hij of zij leidt de orde van advocaten, ziet toe op de naleving van de deontologie en behandelt klachten tegen advocaten.
Strafblad: Het strafblad is de volkse term voor het uittreksel uit het strafregister: een officieel overzicht van je strafrechtelijke veroordelingen. Bepaalde veroordelingen verschijnen na verloop van tijd of onder voorwaarden niet meer op het uittreksel.
Strafprocedure: De strafprocedure is het geheel van regels en stappen waarlangs een strafzaak verloopt: van de opsporing en het onderzoek, over de vervolging, tot het vonnis en de eventuele rechtsmiddelen.

T

Tegenpartij: De tegenpartij is de andere partij in een geschil of procedure: degene tegenover wie je een vordering instelt, of die een vordering tegen jou richt. In een procedure spreekt men ook van eiser en verweerder.
Tenuitvoerlegging: Tenuitvoerlegging is de gedwongen uitvoering van een vonnis of andere uitvoerbare titel, bijvoorbeeld via een gerechtsdeurwaarder die beslag legt op goederen.
Termijn: Een termijn is een wettelijke of contractuele tijdspanne waarbinnen je iets moet doen, bijvoorbeeld betalen, reageren of een rechtsmiddel instellen. Een termijn laten verstrijken kan je rechten kosten.
Testament: Een testament is een akte waarin je vastlegt wat er na je overlijden met je goederen moet gebeuren. Je kunt het onder voorwaarden zelf opstellen of via een notaris, maar je moet steeds rekening houden met het wettelijk beschermde erfdeel van bepaalde erfgenamen.
Tuchtraad: Een tuchtraad is het orgaan dat tuchtklachten tegen een beroepsbeoefenaar behandelt en, bij een vastgestelde inbreuk, een tuchtsanctie kan opleggen.
Tuchtrecht: Tuchtrecht is het geheel van regels waarmee inbreuken op de beroeps- en gedragsregels van een beroep, zoals advocaten of artsen, kunnen worden gesanctioneerd.

U

Uithuiszetting: Een uithuiszetting is de gedwongen verwijdering van een huurder of bewoner uit een woning, op basis van een rechterlijke beslissing. Een verhuurder mag dit nooit op eigen houtje doen.
Uittreksel strafregister: Een uittreksel uit het strafregister is een officieel document met je gerechtelijke antecedenten, dat vaak gevraagd wordt bij een nieuwe job of bepaalde activiteiten. Je vraagt het meestal aan bij je gemeente.
Uitvoerbaar bij voorraad: Een vonnis dat uitvoerbaar is bij voorraad mag al worden uitgevoerd, ook al heeft de veroordeelde partij hoger beroep ingesteld of kan ze dat nog doen. Het hoger beroep schort de uitvoering dan niet op.

V

Verjaring: Verjaring betekent dat een recht of een vordering na verloop van een wettelijke termijn niet meer kan worden afgedwongen. Wie te lang wacht om op te treden, kan zijn recht definitief verliezen.
Verklaring afleggen: Een verklaring afleggen is het geven van een getuigenis of toelichting aan de politie of de rechter. Wat je verklaart, wordt meestal vastgelegd in een proces-verbaal.
Vermoeden van onschuld: Het vermoeden van onschuld houdt in dat iedereen als onschuldig wordt beschouwd zolang zijn schuld niet wettelijk is bewezen. Het is een grondbeginsel van het strafrecht.
Verstek: Verstek betekent dat de rechter uitspraak doet terwijl een partij niet op de zitting verscheen. Tegen zo'n verstekvonnis staat het rechtsmiddel verzet open.
Vertrouwelijk overleg: Vertrouwelijk overleg is besloten overleg, bijvoorbeeld in een bemiddeling, waarvan de inhoud in principe niet naar buiten mag worden gebracht of later in rechte mag worden gebruikt.
Verweerder: De verweerder is de partij tegen wie een vordering in rechte is gericht. Hij voert verweer tegen de eis van de eisende partij.
Verzet: Verzet is het rechtsmiddel waarmee een partij die bij verstek werd veroordeeld de zaak opnieuw voor dezelfde rechter kan laten behandelen.
Verzoekschrift: Een verzoekschrift is een geschreven akte waarmee je een zaak bij de rechtbank inleidt, als alternatief voor een dagvaarding. Het wordt neergelegd op de griffie.
Volmacht: Een volmacht is een machtiging waarmee je iemand anders toelaat om in jouw naam en voor jouw rekening rechtshandelingen te stellen.
Vonnis: Een vonnis is de beslissing van een rechtbank in eerste aanleg. Spreekt een hof (zoals het hof van beroep of het Hof van Cassatie) zich uit, dan heet die beslissing een arrest.
Voogdij: Voogdij is de wettelijke bescherming en vertegenwoordiging van een minderjarige van wie de ouders het ouderlijk gezag niet (meer) kunnen uitoefenen, bijvoorbeeld na overlijden.
Voorlopige hechtenis: Voorlopige hechtenis is de vrijheidsberoving van een verdachte tijdens het gerechtelijk onderzoek, vóór een eventuele veroordeling. Ze wordt bevolen door de onderzoeksrechter onder strikte voorwaarden.
Vordering: Een vordering is de eis die een partij voor de rechter stelt, bijvoorbeeld de betaling van een geldsom of de uitvoering van een verbintenis.
Vredegerecht: Het vredegerecht is de meest laagdrempelige rechtbank in België, voorgezeten door de vrederechter. Het behandelt onder meer huurgeschillen, burenruzies, kleine vorderingen en bewind.
Vrederechter: De vrederechter is de rechter van het vredegerecht. Hij oordeelt onder meer over huurgeschillen, burenruzies, kleine vorderingen en het beschermingsbewind.
Vrijspraak: Vrijspraak is de beslissing van de strafrechter dat de beklaagde niet schuldig is. De feiten zijn dan niet bewezen of vormen geen misdrijf.

W

Weerlegbaar vermoeden: Een weerlegbaar vermoeden is een juridische aanname die als waar geldt tot het tegendeel bewezen wordt. Het verschuift de bewijslast naar de partij die het vermoeden wil ontkrachten.
Werkstraf: Een werkstraf is een alternatieve straf waarbij de veroordeelde onbetaalde arbeid van algemeen nut verricht in plaats van een gevangenisstraf of geldboete. De rechter bepaalt de inhoud en omvang binnen de wettelijke grenzen.
Wettelijke samenwoning: Wettelijke samenwoning is een geregistreerde samenwoningsvorm tussen twee personen die een beperkte juridische bescherming biedt. Ze ontstaat door een verklaring af te leggen bij de ambtenaar van de burgerlijke stand.
Wraking: Wraking is de procedure waarmee een partij vraagt om een rechter te vervangen wegens een gebrek aan onpartijdigheid of onafhankelijkheid. Het is een uitzonderlijke waarborg voor een eerlijk proces.

Z

Zekerheid: Een zekerheid is een waarborg die een schuldeiser meer garantie geeft dat een schuld wordt betaald. Voorbeelden zijn een pand, een hypotheek of een borgtocht.
Zitting: Een zitting is de behandeling van een zaak door de rechtbank, doorgaans openbaar, waarop de partijen worden gehoord en pleidooien worden gevoerd. Na de zitting neemt de rechter de zaak in beraad.
Zorgvolmacht: Een zorgvolmacht is een lastgeving waarmee je iemand aanstelt om je vermogen en belangen te beheren, en die geldig blijft wanneer je later wilsonbekwaam wordt. Ze is een vorm van buitengerechtelijke bescherming.

Niet zeker welke advocaat je nodig hebt?

Beschrijf je zaak in 2 minuten. Wij matchen je gratis en vrijblijvend met de juiste advocaten — zij nemen contact met jou op.

Beschrijf je zaak — gratis match

100% gratis · vrijblijvend · binnen 48 uur