Inkorting van giften: hoe je je reservatair erfdeel terugvordert

De inkorting is de vordering waarmee reservataire erfgenamen — in de eerste plaats de kinderen — zich beschermen tegen schenkingen en legaten die hun wettelijk minimumaandeel aantasten. Laat de erflater kinderen na, dan mogen alle giften samen de helft van de (fictief samengestelde) nalatenschap niet overschrijden (art. 4.145 BW). Zit een gift daarboven, dan vergoedt de begiftigde de reservataire erfgenamen voor het overschrijdende gedeelte (art. 4.156 BW). Hieronder lees je wanneer je de inkorting kan vragen, hoeveel je terugkrijgt, en of je ook een derde-koper kan aanspreken.

Wat is de inkorting van giften?

De inkorting corrigeert schenkingen en legaten die te ver gaan. Elk kind heeft recht op een gewaarborgd deel van de nalatenschap, de reserve of het reservatair erfdeel. De erflater kan vrij beschikken over de rest — het beschikbaar deel — maar niet over de reserve. Heeft hij tijdens zijn leven of bij testament toch te veel weggegeven, dan laat de inkorting toe om het teveel terug te halen ten voordele van de reservataire erfgenamen.

Belangrijk: de inkorting beschermt de reserve, niet de gelijkheid tussen erfgenamen. Verwar ze niet met de inbreng van schenkingen, die ervoor zorgt dat erfgenamen die een voorschot op hun erfdeel kregen, gelijk worden behandeld. Inbreng gaat over gelijkheid, inkorting over de onaantastbare reserve.

Wanneer kan je de inkorting vragen?

Je kan de inkorting vragen zodra schenkingen of legaten jouw reservatair erfdeel aantasten. Om dat te beoordelen stel je eerst de fictieve massa samen: de goederen die bij overlijden aanwezig zijn, verhoogd met de waarde van de schenkingen die de erflater tijdens zijn leven deed.

Laat de erflater één of meer kinderen (of hun afstammelingen bij plaatsvervulling) na, dan mogen de giften de helft van die fictief samengestelde nalatenschap niet overschrijden (art. 4.145 BW). Die helft is de globale reserve van de kinderen; de andere helft is het beschikbaar deel. Blijkt na berekening dat de giften het beschikbaar deel te boven gaan, dan kan je als reservataire erfgenaam de vordering tot inkorting instellen.

Bron: art. 4.145 BW.

Hoeveel moet worden teruggegeven?

Enkel het teveel. De inkorting raakt niet aan de volledige gift, maar alleen aan het gedeelte dat de reserve aantast. Concreet: overschrijdt een gift, in waarde ingekort, het beschikbaar deel, dan vergoedt de begiftigde — al dan niet erfgenaam — de reservataire erfgenamen ten belope van het overschrijdende gedeelte van de gift (art. 4.156 BW).

De begiftigde behoudt dus de gift tot beloop van het beschikbaar deel. Alleen wat daarboven zit, keert terug naar de reserve. Een schenking wordt daarom zelden volledig teruggedraaid; meestal gaat het om een gedeeltelijke vergoeding van het surplus.

Bron: art. 4.156 BW.

Gebeurt de inkorting in waarde of in natura?

In de regel in waarde. De begiftigde geeft het geschonken goed niet terug in natura, maar vergoedt de reservataire erfgenamen in geld voor het overschrijdende gedeelte. Die vergoeding wordt betaald in waarde, en wel uiterlijk op het ogenblik van de verdeling van de nalatenschap (art. 4.156 BW).

Dat is een bewuste keuze van de wetgever: het geschonken goed — een woning, een familiebedrijf, een kunstwerk — blijft zo bij de begiftigde, terwijl de reservataire erfgenamen toch worden vergoed. De rechtszekerheid van schenkingen en de continuïteit van goederen worden op die manier gevrijwaard.

Bron: art. 4.156 BW.

Kan je optreden tegen een derde-koper?

Ja, maar pas in tweede orde. Het uitgangspunt blijft dat de begiftigde de vergoeding betaalt. Pas na voorafgaande uitwinning van de begiftigde, en wanneer die onvermogend blijkt, kan de inkorting ook worden gevorderd tegen derden die de geschonken goederen ten kosteloze titel van de begiftigde verwierven (art. 4.156 BW).

Daarbij geldt een volgorde: je begint bij de laatste vervreemding en werkt zo terug in de tijd. Deze mogelijkheid om derden aan te spreken is dus een uitzondering, niet de hoofdregel — ze komt enkel in beeld als bij de begiftigde zelf niets meer te halen valt.

Bron: art. 4.156 BW.

Wanneer schakel je best een advocaat in?

Laat je bijstaan door een advocaat erfrecht wanneer:

• je vermoedt dat schenkingen of legaten je reservatair erfdeel hebben aangetast en je de fictieve massa correct wil laten berekenen;
• de begiftigde weigert het overschrijdende gedeelte te vergoeden;
• er discussie is over de waardering van een geschonken goed op het ogenblik van de verdeling;
• de begiftigde onvermogend is en je overweegt een derde-verkrijger aan te spreken;
• de nalatenschap complexe giften bevat (onroerend goed, aandelen, gemengde schenkingen).

Tasten schenkingen jouw reservatair erfdeel aan? Beschrijf je situatie in enkele zinnen en laat je gratis en vrijblijvend matchen met een advocaat erfrecht in jouw buurt. → Beschrijf je zaak

---

Aan deze algemene informatie kunnen geen rechten worden ontleend; ze vervangt geen juridisch advies over jouw concrete dossier. Het contacteren van een advocaat via dit platform doet geen advocaat-cliëntrelatie ontstaan.