Schadebeding of boetebeding: is een schadevergoedingsclausule in je contract geldig?

Veel contracten en algemene voorwaarden bevatten een schadebeding (ook wel boetebeding genoemd): een clausule die vooraf een forfaitair bedrag vastlegt voor het geval een partij haar verplichtingen niet nakomt. Denk aan een boete van 10% bij laattijdige betaling, of een vaste vergoeding als je een contract vroegtijdig verbreekt. Zulke bedingen zijn in principe geldig, maar de rechter kan een buitensporig bedrag verminderen (art. 5.88 BW). Hieronder lees je wanneer een schadebeding standhoudt en wanneer niet.

Wat is een schadebeding?

De partijen kunnen vooraf overeenkomen dat de schuldenaar bij een toerekenbare niet-nakoming gehouden is tot betaling van een forfaitair bedrag of tot een bepaalde prestatie (art. 5.88, § 1 BW). Het voordeel: de schuldeiser hoeft de omvang van zijn werkelijke schade niet te bewijzen.

De keerzijde staat er meteen bij: in dat geval kan aan de andere partij geen grotere, noch kleinere vergoeding worden toegekend. Het forfait vervangt de werkelijke schade — behalve wanneer de matigingsregels hierna spelen.

Bron: art. 5.88, § 1 Burgerlijk Wetboek (Boek 5).

De rechter mag een onredelijk beding matigen

Dit is de belangrijkste bescherming. De rechter matigt het schadebeding — ambtshalve of op verzoek van de schuldenaar — als het kennelijk onredelijk is. Hij houdt daarbij rekening met de schade en alle andere omstandigheden, in het bijzonder de rechtmatige belangen van de schuldeiser (art. 5.88, § 2 BW).

Er is wel een ondergrens: bij matiging mag de rechter de schuldenaar niet veroordelen tot een vergoeding die lager is dan een redelijk bedrag. De boete verdwijnt dus niet, maar wordt teruggebracht tot een verantwoord niveau.

Bron: art. 5.88, § 2 Burgerlijk Wetboek (Boek 5).

Verwijlinteresten op late betaling

Vaak wordt naast een boete ook een interest voor vertraging (verwijlinterest) bedongen, bijvoorbeeld op onbetaalde facturen. Ook die kan de rechter matigen als ze kennelijk onredelijk is — maar niet lager dan de wettelijke interest (art. 5.88, § 3 BW).

Bij toetredingscontracten (waar je de voorwaarden niet kan onderhandelen) die geldschulden betreffen, kan de Koning bovendien bij koninklijk besluit een maximum vastleggen voor het schadebeding en de moratoire interest. Bedingen die dat maximum overschrijden, gelden als niet-geschreven voor het teveel (art. 5.88, § 4 BW).

Bron: art. 5.88, § 3 en § 4 Burgerlijk Wetboek (Boek 5).

Gedeeltelijke uitvoering: evenredige vermindering

Heb je de verbintenis gedeeltelijk uitgevoerd, dan herleidt de rechter het schadebeding dat op de volledige niet-nakoming sloeg naar evenredigheid (art. 5.88, § 5 BW). Een boete die was afgesproken voor het volledig niet nakomen van een opdracht, kan dus niet integraal worden aangerekend wanneer je al een groot deel hebt gepresteerd.

Bron: art. 5.88, § 5 Burgerlijk Wetboek (Boek 5).

Bescherming werkt in beide richtingen

De regeling beschermt niet alleen de schuldenaar. Is het schadebeding net onredelijk laag — bijvoorbeeld een symbolische vergoeding terwijl de werkelijke schade veel groter is — dan kan de benadeelde partij een correctie vragen (art. 5.88, § 6 BW).

En cruciaal: elk beding dat ingaat tegen de matigingsregels (§§ 2, 3 of 5) wordt voor niet-geschreven gehouden (art. 5.88, § 7 BW). Je kan de bescherming dus niet contractueel wegschrijven.

Bron: art. 5.88, § 6 en § 7 Burgerlijk Wetboek (Boek 5).

Verwant: het bevrijdingsbeding

Naast het schadebeding kennen contracten vaak een bevrijdingsbeding (exoneratieclausule), waarmee een partij haar aansprakelijkheid beperkt of uitsluit. Ook dat kan, maar niet grenzeloos: worden voor niet-geschreven gehouden de bedingen die iemand bevrijden van zijn opzettelijke fout, of van een fout die het leven of de fysieke integriteit van een persoon aantast. Ook een beding dat het contract volledig uitholt, is nietig (art. 5.89 BW).

Bron: art. 5.89 Burgerlijk Wetboek (Boek 5).

Wanneer schakel je best een advocaat in?

Laat je bijstaan wanneer:

• je een hoge boete of verwijlinterest wordt aangerekend die je buitensporig vindt;
• je als onderneming je algemene voorwaarden wil laten opstellen zodat het schadebeding standhoudt;
• de tegenpartij een schadebeding inroept terwijl je de opdracht grotendeels hebt uitgevoerd;
• het gaat om een consumentencontract, waar ook de regels rond onrechtmatige bedingen spelen.

Word je geconfronteerd met een buitensporige boete of schadebeding? Beschrijf je situatie in enkele zinnen en laat je gratis en vrijblijvend matchen met een advocaat in jouw buurt. → Beschrijf je zaak

---

Aan deze algemene informatie kunnen geen rechten worden ontleend; ze vervangt geen juridisch advies over jouw concrete dossier. Het contacteren van een advocaat via dit platform doet geen advocaat-cliëntrelatie ontstaan.