Welke clausules zijn altijd verboden?

Artikel VI.83 WER bevat een zwarte lijst van 33 clausules die in elk geval onrechtmatig zijn. Voorbeelden: de onderneming toelaten de prijs of voorwaarden eenzijdig te wijzigen, de wettelijke garantie voor verborgen gebreken uitsluiten, buitensporige schadevergoedingen opleggen aan de consument, of de aansprakelijkheid bij overlijden of lichamelijk letsel uitsluiten.

Geldt de bescherming ook als ik de voorwaarden heb aanvaard?

Ja. De consument kan geen afstand doen van de rechten die de wet hem toekent (art. VI.84 WER). Zelfs als je de algemene voorwaarden hebt afgevinkt of getekend, blijft een onrechtmatig beding nietig.

Geldt dit ook tussen twee ondernemingen?

Deze specifieke zwarte lijst (art. VI.83 WER) beschermt de consument in overeenkomsten met een onderneming. Voor contracten tussen ondernemingen (B2B) geldt een aparte regeling met een eigen toetsing van onrechtmatige bedingen. De basisprincipes lijken op elkaar, maar de lijsten verschillen.

Onrechtmatige bedingen: welke clausules in een consumentencontract zijn verboden?

Q: Wat is een onrechtmatig beding?

Een onrechtmatig beding is een clausule in een overeenkomst tussen een onderneming en een consument die de rechten en plichten van de partijen op een oneerlijke manier uit evenwicht brengt. Het Wetboek economisch recht verbiedt zulke bedingen: elk onrechtmatig beding is verboden en nietig (art. VI.84 WER).

Q: Wat gebeurt er met een verboden clausule?

Een onrechtmatig beding is nietig: het geldt als niet-geschreven. De rest van de overeenkomst blijft bindend voor zover ze zonder dat beding kan voortbestaan (art. VI.84 WER). Je moet zo'n clausule dus niet naleven, ook al staat ze in de algemene voorwaarden.

Algemene voorwaarden staan vol clausules — maar niet alles wat erin staat, is geldig. In een overeenkomst tussen een onderneming en een consument is elk onrechtmatig beding verboden en nietig (art. VI.84 WER). Het Wetboek economisch recht bevat zelfs een zwarte lijst van 33 clausules die in elk geval onrechtmatig zijn (art. VI.83 WER). Hieronder lees je wat een onrechtmatig beding is, welke clausules verboden zijn en wat je eraan kunt doen.

Wat is een onrechtmatig beding?

Een onrechtmatig beding is een clausule die het evenwicht tussen de rechten en plichten van consument en onderneming oneerlijk verstoort ten nadele van de consument. De wetgever pakt dit streng aan: “Elk onrechtmatig beding is verboden en nietig” (art. VI.84, § 1 WER).

Belangrijk: de consument kan geen afstand doen van deze bescherming (art. VI.84, § 1 WER). Ook als je de voorwaarden hebt “aanvaard” of afgevinkt, blijft een onrechtmatige clausule nietig.

Bron: art. VI.84 Wetboek van economisch recht.

De zwarte lijst: clausules die altijd verboden zijn

Art. VI.83 WER somt 33 soorten bedingen op die in elk geval onrechtmatig zijn. Enkele van de meest voorkomende, vertaald naar de praktijk:

Eenzijdige prijs- of voorwaardenwijziging door de onderneming, zonder dat jij kosteloos kan opzeggen (2° en 3°). Correcte indexeringsclausules blijven wel toegelaten.
De onderneming het exclusieve recht geven om te bepalen of het geleverde aan het contract beantwoordt, of om een clausule te interpreteren (6°).
Je verbieden de ontbinding te vragen als de onderneming haar verbintenis niet nakomt (7°).
Je verplichten te betalen terwijl de onderneming zelf niet heeft geleverd (9°).
De wettelijke garantie voor verborgen gebreken of de conformiteitsverplichting uitsluiten of verminderen (14°).
Buitensporige schadevergoedingen opleggen die duidelijk niet in verhouding staan tot het nadeel van de onderneming (24°).
De aansprakelijkheid bij overlijden of lichamelijk letsel van de consument uitsluiten of beperken (25°).
Een contract van bepaalde duur automatisch verlengen met een oneerlijk vroege opzegdatum (20°).
Je instemming op onweerlegbare wijze vaststellen met bedingen die je vooraf niet kon kennen (26°).

Dit zijn slechts voorbeelden; de volledige lijst telt 33 punten.

Bron: art. VI.83 Wetboek van economisch recht.

Wat gebeurt er met een verboden clausule?

Een onrechtmatig beding is nietig: het geldt als niet-geschreven en je moet het niet naleven. De rest van het contract blijft wel bindend, voor zover de overeenkomst zonder dat beding kan voortbestaan (art. VI.84, § 1 WER).

De onderneming kan zich dus niet op de verboden clausule beroepen, ook al staat ze zwart op wit in de algemene voorwaarden. In de praktijk kan je de clausule naast je neerleggen en, bij betwisting, de nietigheid inroepen.

Bron: art. VI.84 Wetboek van economisch recht.

Wat kan je concreet doen?

Toets de clausule aan de zwarte lijst van art. VI.83 WER. Herken je ze daar, dan is ze zeker onrechtmatig.
Wijs de onderneming schriftelijk op de nietigheid en verwijs naar het Wetboek economisch recht.
Dien eventueel een klacht in bij de FOD Economie, die toeziet op oneerlijke handelspraktijken. Lees meer over een klacht bij de FOD Economie.
Betwist de factuur of het beding en laat je zo nodig bijstaan als de onderneming volhardt.

Onrechtmatige bedingen tussen ondernemingen (B2B)

De zwarte lijst van art. VI.83 WER beschermt de consument. Voor contracten tussen ondernemingen bestaat een aparte regeling met een eigen toetsing en eigen lijsten van (vermoedelijk) onrechtmatige bedingen. De onderliggende gedachte — een clausule die een manifest onevenwicht creëert, is verboden — is vergelijkbaar, maar de precieze regels verschillen. Ben je ondernemer, laat je dan specifiek daarover adviseren.

Wanneer schakel je best een advocaat in?

Laat je bijstaan wanneer:

een onderneming zich beroept op een clausule die volgens jou onrechtmatig is;
je een hoge schadevergoeding of boete wordt aangerekend op basis van je algemene voorwaarden;
je als ondernemer je algemene voorwaarden wil laten screenen op verboden bedingen (B2C én B2B);
de betwisting over een clausule tot een procedure dreigt te leiden.

Word je geconfronteerd met een oneerlijke clausule of betwiste factuur? Beschrijf je situatie in enkele zinnen en laat je gratis en vrijblijvend matchen met een advocaat in jouw buurt. → Beschrijf je zaak

Aan deze algemene informatie kunnen geen rechten worden ontleend; ze vervangt geen juridisch advies over jouw concrete dossier. Het contacteren van een advocaat via dit platform doet geen advocaat-cliëntrelatie ontstaan.