Onderhandelingen afbreken: wanneer ben je precontractueel aansprakelijk?

Onderhandelen over een contract brengt de vrijheid mee om af te haken — maar die vrijheid is niet onbegrensd. Wie op een foutieve manier onderhandelingen afbreekt of zich onbehoorlijk gedraagt tijdens het overleg, kan precontractueel aansprakelijk zijn (art. 5.17 BW). Hieronder lees je wanneer dat het geval is en welke schade je dan moet vergoeden.

Aansprakelijkheid vóór het contract

Het nieuwe verbintenissenrecht bevestigt uitdrukkelijk dat aansprakelijkheid al kan spelen vóór er een contract is. Art. 5.17 BW: “De partijen kunnen tijdens de precontractuele onderhandelingen jegens elkaar buitencontractuele aansprakelijkheid oplopen.”

Tijdens de onderhandelingen gelden dus de gewone regels van de buitencontractuele aansprakelijkheid: gedraag je je niet als een voorzichtig en redelijk persoon (bijvoorbeeld door te onderhandelen zonder echte intentie, of door plots af te haken na maandenlang vertrouwen te wekken), dan kan dat een fout zijn.

Bron: art. 5.17 Burgerlijk Wetboek (Boek 5).

Wat moet je vergoeden? Het negatief belang

Breek je de onderhandelingen foutief af, dan is het uitgangspunt dat de benadeelde wordt teruggeplaatst in de situatie waarin hij zich zou hebben bevonden indien er niet zou zijn onderhandeld (art. 5.17 BW). Dit heet het negatief contractbelang.

Concreet gaat het om zaken als:

• de kosten die de benadeelde voor de onderhandelingen maakte (studies, reizen, advieskosten);
• gemiste kansen om met derden een gelijkaardig contract te sluiten.

De winst uit het contract dat er niet kwam, valt hier in beginsel buiten.

Bron: art. 5.17 Burgerlijk Wetboek (Boek 5).

Uitzondering: verlies van verwachte voordelen

Er is een strengere variant. Werd het rechtmatig vertrouwen gewekt dat het contract zonder enige twijfel gesloten zou worden, dan kan de aansprakelijkheid verder gaan: ze kan het herstel omvatten van het verlies van de verwachte netto-voordelen uit het niet gesloten contract (art. 5.17 BW).

Dit is uitzonderlijk en veronderstelt dat de onderhandelingen zo ver gevorderd waren dat de benadeelde er redelijkerwijze op mocht rekenen dat het contract er kwam.

Bron: art. 5.17 Burgerlijk Wetboek (Boek 5).

Verzwegen informatie: aansprakelijkheid én nietigheid

Tijdens de onderhandelingen geldt ook een informatieplicht. De schending ervan kan niet alleen tot precontractuele aansprakelijkheid leiden, maar ook tot de nietigheid van het contract, als voldaan is aan de voorwaarden van de wilsgebreken (art. 5.17 en 5.33 BW). Verzweeg de tegenpartij iets doorslaggevends, dan kan je dus schadevergoeding en, in voorkomend geval, vernietiging wegens een wilsgebrek vragen.

Bron: art. 5.17 Burgerlijk Wetboek (Boek 5).

Praktisch: hoe bescherm je je?

1. Documenteer het verloop van de onderhandelingen (mails, verslagen, versies).
2. Leg gevoelige punten vast in een intentieverklaring of “letter of intent”, en verduidelijk wat wél en niet bindend is.
3. Breek je af, doe dat dan tijdig en gemotiveerd, zeker als de andere partij al kosten maakte.
4. Voel je je benadeeld, bereken je reële kosten en gemiste kansen — dat is de basis van je vordering.

Wanneer schakel je best een advocaat in?

Laat je bijstaan wanneer:

• een tegenpartij de onderhandelingen abrupt afbrak nadat je kosten maakte of investeerde;
• je een overname, samenwerking of grote aankoop onderhandelde die op het laatste moment afsprong;
• je beschuldigd wordt van foutief afbreken en je positie wil verdedigen;
• er een informatieplicht werd geschonden en je nietigheid of schadevergoeding overweegt.

Sprongen onderhandelingen af nadat je erop rekende? Beschrijf je situatie in enkele zinnen en laat je gratis en vrijblijvend matchen met een advocaat ondernemingsrecht in jouw buurt. → Beschrijf je zaak

---

Aan deze algemene informatie kunnen geen rechten worden ontleend; ze vervangt geen juridisch advies over jouw concrete dossier. Het contacteren van een advocaat via dit platform doet geen advocaat-cliëntrelatie ontstaan.