Kan ik een contract vernietigen wegens dwaling?

Ja, onder voorwaarden. Dwaling is een nietigheidsgrond als je op een verschoonbare wijze een verkeerde voorstelling had van een element dat voor jou doorslaggevend was, terwijl de tegenpartij wist of moest weten dat dit element doorslaggevend was (art. 5.34 BW). Dwaling over louter de waarde of de prijs volstaat in de regel niet.

Wat is bedrog bij een contract?

Bedrog is er wanneer je werd misleid door kunstgrepen die je medecontractant opzettelijk heeft aangewend (art. 5.35 BW). Ook het opzettelijk achterhouden van informatie die men had moeten meedelen, kan bedrog zijn. Bedrog is een nietigheidsgrond, ongeacht of je dwaling verschoonbaar was, maar het moet bewezen worden.

Wat betekent 'relatief nietig'?

Een contract dat door een wilsgebrek is aangetast, is relatief nietig (art. 5.33 BW). Dat betekent dat enkel de beschermde partij — degene wiens toestemming gebrekkig was — de nietigheid kan inroepen. De andere partij kan zich er niet op beroepen, en de beschermde partij kan het contract ook bevestigen.

Contract vernietigen wegens dwaling of bedrog: de wilsgebreken uitgelegd

Q: Wat is een wilsgebrek?

Een wilsgebrek is een gebrek in de toestemming waardoor die niet geldig tot stand kwam. De wet erkent vier wilsgebreken: dwaling, bedrog, geweld en misbruik van omstandigheden (art. 5.33 BW). Was je toestemming door zo'n gebrek aangetast en was dat doorslaggevend, dan kan het contract worden vernietigd.

Q: Wat is misbruik van omstandigheden?

Er is misbruik van omstandigheden wanneer bij het sluiten van het contract een kennelijk onevenwicht tussen de prestaties bestaat als gevolg van misbruik door de ene partij van de zwakke positie van de andere (art. 5.37 BW). De zwakke partij kan aanpassing van haar verbintenissen vragen en, als het misbruik doorslaggevend was, de relatieve nietigheid.

Niet elk contract dat je tekende, is onaantastbaar. Sloot je een overeenkomst onder een verkeerde voorstelling, na bedrog, onder druk of doordat je zwakke positie werd misbruikt, dan is je toestemming mogelijk niet geldig. De wet erkent vier wilsgebreken: dwaling, bedrog, geweld en misbruik van omstandigheden (art. 5.33 BW). Hieronder lees je wat elk inhoudt en wanneer je een contract kan laten vernietigen.

De vier wilsgebreken

Art. 5.33 BW vormt het vertrekpunt: “Geen toestemming is geldig wanneer zij het gevolg is van dwaling, bedrog, geweld of misbruik van omstandigheden, voor zover het wilsgebrek doorslaggevend is.”

Twee zaken zijn meteen belangrijk:

Het wilsgebrek moet doorslaggevend zijn: zonder het gebrek had je het contract niet (of niet onder dezelfde voorwaarden) gesloten.
Een aangetast contract is relatief nietig: enkel de beschermde partij kan de nietigheid inroepen. De tegenpartij kan zich er niet op beroepen.

Bron: art. 5.33 Burgerlijk Wetboek (Boek 5).

Dwaling: een verschoonbare vergissing

Dwaling is een verkeerde voorstelling van de werkelijkheid. Ze is enkel een nietigheidsgrond als (art. 5.34 BW):

de vergissing verschoonbaar is (een normaal zorgvuldig persoon had ze ook kunnen maken);
ze een element betreft dat voor jou doorslaggevend was;
de tegenpartij wist of moest weten dat dit element doorslaggevend was.

Dwaling kan slaan op feiten of op het recht. Ze is geen grond wanneer ze enkel de persoon betreft (tenzij het contract net omwille van die persoon werd gesloten), of wanneer ze enkel de waarde of de prijs betreft — tenzij die voortvloeit uit een dwaling over een doorslaggevende eigenschap van het voorwerp.

Bron: art. 5.34 Burgerlijk Wetboek (Boek 5).

Bedrog: opzettelijke misleiding

Bedrog gaat verder: je werd misleid door kunstgrepen die je medecontractant opzettelijk heeft aangewend (art. 5.35 BW). Een kunstgreep kan ook bestaan uit het opzettelijk achterhouden van informatie die men verplicht was mee te delen.

Twee belangrijke nuances:

Bedrog is een nietigheidsgrond ongeacht of je dwaling verschoonbaar was — de bedrieger verdient geen bescherming.
Bedrog wordt niet vermoed: je moet het bewijzen.

Bron: art. 5.35 Burgerlijk Wetboek (Boek 5).

Geweld: onrechtmatige dwang

Er is geweld wanneer je een contract sluit onder onrechtmatige dwang van je medecontractant die je doet vrezen voor een aanzienlijke aantasting van je fysieke of morele integriteit of je vermogen — of dat van je naasten (art. 5.36 BW).

Het hoeft dus niet om fysiek geweld te gaan: ook zware psychische druk of chantage kan een wilsgebrek opleveren, zolang de dwang onrechtmatig en ernstig is.

Bron: art. 5.36 Burgerlijk Wetboek (Boek 5).

Misbruik van omstandigheden

Dit relatief nieuwe wilsgebrek beschermt de zwakkere partij. Er is misbruik van omstandigheden wanneer bij de contractsluiting een kennelijk onevenwicht tussen de prestaties bestaat, als gevolg van het misbruik door de ene partij van de zwakke positie van de andere (art. 5.37 BW).

Het gevolg is soepel: de zwakke partij kan aanpassing van haar verbintenissen door de rechter vragen, en — als het misbruik doorslaggevend was — de relatieve nietigheid.

Bron: art. 5.37 Burgerlijk Wetboek (Boek 5).

Praktisch: wat doe je?

Bepaal welk wilsgebrek speelt: een oprechte vergissing (dwaling), een leugen of verzwijging (bedrog), druk (geweld) of misbruik van je zwakke positie.
Verzamel bewijs — vooral bij bedrog, dat je moet aantonen (mails, brochures, getuigen).
Reageer tijdig: wacht niet te lang, want de nietigheidsvordering verjaart en stilzitten kan als bevestiging gelden.
Roep de nietigheid in of vraag aanpassing, desnoods via de rechter.

Wanneer schakel je best een advocaat in?

Laat je bijstaan wanneer:

je een contract sloot na een leugen of verzwijging en het wil laten vernietigen;
je onder druk of misbruik van je situatie tekende;
de tegenpartij de nietigheid betwist of je van kwade trouw beschuldigt;
er veel op het spel staat (aankoop, lening, overname) en je je positie wil laten inschatten.

Sloot je een contract onder bedrog, dwaling of druk? Beschrijf je situatie in enkele zinnen en laat je gratis en vrijblijvend matchen met een advocaat in jouw buurt. → Beschrijf je zaak

Aan deze algemene informatie kunnen geen rechten worden ontleend; ze vervangt geen juridisch advies over jouw concrete dossier. Het contacteren van een advocaat via dit platform doet geen advocaat-cliëntrelatie ontstaan.