Is een huwelijkscontract verplicht in België?

Nee. Trouw je zonder huwelijkscontract, dan val je automatisch onder het wettelijk stelsel van de gemeenschap van aanwinsten. Een contract is enkel nodig als je een ander stelsel wilt of specifieke afspraken wilt vastleggen.

Wat is het verschil tussen gemeenschap van aanwinsten en scheiding van goederen?

Bij gemeenschap van aanwinsten is alles wat je tijdens het huwelijk opbouwt gemeenschappelijk. Bij scheiding van goederen blijft elk vermogen gescheiden: wat van jou is blijft van jou, en er ontstaat geen gemeenschappelijke pot.

Kun je je huwelijksvermogensstelsel later nog wijzigen?

Ja. Je kunt tijdens het huwelijk van stelsel veranderen via een notariele akte. Soms volstaat een eenvoudige wijziging, in andere gevallen is een meer uitgebreide procedure nodig. De notaris begeleidt je hierin.

Heb ik een advocaat nodig voor een huwelijkscontract?

Een huwelijkscontract wordt opgesteld door een notaris, niet door een advocaat. Bij een complexe gezins- of vermogenssituatie, of bij een dreigende echtscheiding, kan een advocaat familierecht je wel adviseren over de gevolgen van je stelsel.

Huwelijkscontract en huwelijksvermogensstelsels uitgelegd

Q: Waarom kiezen ondernemers vaak voor scheiding van goederen?

Scheiding van goederen schermt het privevermogen van de partner af van de schuldeisers van de onderneming. Gaat de zaak failliet, dan blijft het vermogen van de andere partner in principe buiten schot.

Een huwelijkscontract is een notariele akte waarin je vastlegt welk huwelijksvermogensstelsel op jullie huwelijk van toepassing is. Maak je geen contract, dan geldt automatisch het wettelijk stelsel: de gemeenschap van aanwinsten, waarbij alles wat je tijdens het huwelijk opbouwt gemeenschappelijk wordt. Met een contract kun je daarvan afwijken, bijvoorbeeld door te kiezen voor scheiding van goederen. Het stelsel bepaalt mee wat er met jullie vermogen gebeurt bij een echtscheiding of overlijden.

In dit artikel lees je wat een huwelijkscontract precies regelt, welke stelsels er bestaan, wat eigen versus gemeenschappelijk vermogen is en waarom de keuze er echt toe doet. Wil je advies over jouw situatie, raadpleeg dan de advocaten familierecht in onze gids.

Wat is een huwelijkscontract precies?

Een huwelijkscontract is een overeenkomst die je voor of tijdens het huwelijk bij de notaris laat opstellen. Daarin bepalen jullie hoe het vermogen tijdens het huwelijk wordt geregeld: wat van wie is, wat gemeenschappelijk wordt en hoe alles wordt verdeeld bij het einde van het huwelijk.

Het contract wordt altijd verleden voor een notaris. Die licht de gevolgen toe, stelt de akte op en zorgt voor de registratie. Zonder notariele akte is er geen geldig huwelijkscontract, en val je terug op het wettelijk stelsel.

Wat geldt er zonder huwelijkscontract?

Trouw je zonder contract, dan kom je automatisch onder het wettelijk stelsel terecht, ook wel de gemeenschap van aanwinsten genoemd. Dat werkt met drie vermogens:

Het eigen vermogen van elke partner. Hieronder valt wat je al bezat voor het huwelijk, plus wat je tijdens het huwelijk erft of geschonken krijgt.
Het gemeenschappelijk vermogen. Alles wat je tijdens het huwelijk opbouwt door arbeid: je loon, spaargeld en wat je daarmee koopt.

Bij een echtscheiding wordt het gemeenschappelijk vermogen in principe in twee gelijke delen verdeeld. Het eigen vermogen blijft van de partner aan wie het toebehoort. Voor veel koppels is dit een evenwichtige basis, maar niet voor iedereen.

Welke huwelijksvermogensstelsels bestaan er?

Naast het wettelijk stelsel kun je via een huwelijkscontract kiezen voor een ander huwelijksvermogensstelsel. Dit zijn de belangrijkste:

Stelsel	Hoe het werkt	Past vaak bij
Wettelijk stelsel (gemeenschap van aanwinsten)	Aanwinsten tijdens het huwelijk zijn gemeenschappelijk, eigen vermogen blijft apart	Koppels zonder contract, klassieke gezinssituatie
Scheiding van goederen	Elk vermogen blijft volledig gescheiden, geen gemeenschappelijke pot	Ondernemers, tweede huwelijk, grote vermogensverschillen
Scheiding van goederen met verrekenbeding	Vermogens blijven gescheiden, maar bij einde wordt een deel verrekend	Wie bescherming en solidariteit wil combineren
Algehele gemeenschap	Bijna alles wordt gemeenschappelijk, ook wat je inbracht of erfde	Koppels die alles volledig willen delen

Een verrekenbeding is een afspraak waarbij de vermogens tijdens het huwelijk gescheiden blijven, maar bij het einde toch worden verrekend alsof er een gemeenschap was. Bij een finaal verrekenbeding gebeurt die verrekening pas op het einde, bij echtscheiding of overlijden. Zo combineer je de bescherming van scheiding van goederen met een vorm van solidariteit.

Eigen versus gemeenschappelijk vermogen

Het onderscheid tussen eigen en gemeenschappelijk vermogen is de kern van elk stelsel.

Je eigen vermogen omvat wat je bezat voor het huwelijk en wat je tijdens het huwelijk persoonlijk erft of geschonken krijgt. Dit blijft van jou, ook na een scheiding.

Het gemeenschappelijk vermogen ontstaat enkel in stelsels met een gemeenschap. Het bestaat uit wat jullie samen opbouwen tijdens het huwelijk. Bij scheiding van goederen is er geen gemeenschappelijk vermogen: alles blijft aan de partner toebehoren die het verwierf.

Twijfel je over wie wat bezit, dan is bewijs belangrijk. Houd belangrijke documenten over erfenissen, schenkingen en aankopen goed bij. Dat voorkomt discussie bij een latere verdeling.

Waarom kiezen ondernemers voor scheiding van goederen?

Wie een eigen zaak heeft, kiest vaak voor scheiding van goederen. De reden is bescherming. Bij scheiding van goederen blijven de vermogens volledig apart, waardoor het privevermogen van de partner wordt afgeschermd van de schuldeisers van de onderneming.

Gaat de zaak failliet of stapelen de schulden zich op, dan blijft het vermogen van de andere partner in principe buiten schot. Het gezin behoudt zo een financiele buffer. Het nadeel is dat de partner die thuis voor de kinderen zorgt, geen automatische aanspraak opbouwt op het vermogen dat de ondernemer vergaart. Een verrekenbeding kan dat verzachten.

Het belang bij echtscheiding en overlijden

Het gekozen stelsel speelt een grote rol op twee scharniermomenten.

Bij een echtscheiding bepaalt het stelsel hoe het vermogen wordt verdeeld. In het wettelijk stelsel wordt de gemeenschap gehalveerd. Bij scheiding van goederen houdt iedereen wat van hem of haar is. Dat maakt een groot verschil voor wie het meest heeft opgebouwd. Lees ook ons artikel over wettelijk samenwonen of huwen om de vermogensgevolgen van beide vormen te vergelijken.

Bij overlijden werkt het stelsel samen met het erfrecht. Wat eerst via het huwelijksvermogensstelsel aan de langstlevende partner toekomt, valt niet in de nalatenschap. De keuze van je stelsel beinvloedt dus ook hoeveel je partner en kinderen erven.

De rol van de notaris en de advocaat

Een huwelijkscontract opstellen of wijzigen is het werk van de notaris. Die kent de fiscale en juridische gevolgen, stelt de akte op en registreert ze. Wil je later van stelsel veranderen, dan kan dat tijdens het huwelijk via een nieuwe notariele akte.

Een advocaat familierecht komt vooral in beeld wanneer er spanning is: bij een dreigende echtscheiding, een conflict over de verdeling of een complexe gezinssituatie met kinderen uit een vorige relatie. De advocaat adviseert je dan over de concrete gevolgen van je stelsel en verdedigt je belangen.

Twijfel je welk stelsel bij jouw situatie past, of zit je middenin een scheiding waarbij de verdeling vastloopt? Vergelijk de specialisten in onze gids of laat je gratis en vrijblijvend matchen met een familierechtadvocaat die je verder helpt.