Heb ik recht op een advocaat bij een arrestatie?

Ja. Door het Salduz-recht heb je recht op een vertrouwelijk gesprek met een advocaat vóór je verhoor en op bijstand tijdens het verhoor zelf. Kan je zelf geen advocaat bereiken, dan word je via de permanentie aan een advocaat gekoppeld.

Moet ik antwoorden op vragen van de politie?

Je moet meewerken aan je identificatie (naam, adres, geboortedatum), maar je hebt het recht om te zwijgen over de feiten zelf. Wat je verklaart, komt in het dossier en kan later tegen je gebruikt worden, dus leg best geen verklaring af zonder advocaat.

Wat is het verschil tussen vatting en aanhouding?

Een vatting of vrijheidsbeneming is het korte vasthouden door de politie (maximaal 48 uur). Een aanhouding is de beslissing van de onderzoeksrechter om je langer vast te houden via een aanhoudingsbevel, wat het begin is van de voorlopige hechtenis.

Mag ik iemand verwittigen dat ik vastzit?

Ja, je hebt het recht om een vertrouwenspersoon te laten inlichten dat je bent vastgehouden. In uitzonderlijke gevallen kan de onderzoeksrechter dit recht tijdelijk beperken als het onderzoek dat vereist.

Gearresteerd in Belgie: uw rechten bij een arrestatie en politiehechtenis

Q: Hoe lang mag de politie mij vasthouden?

Sinds de grondwetswijziging van 2017 mag de politie je maximaal 48 uur vasthouden voordat een onderzoeksrechter beslist. Vroeger was die termijn 24 uur. Binnen die 48 uur moet je voor de onderzoeksrechter verschijnen als men je wil aanhouden, anders moet je vrijkomen.

Word je gearresteerd, dan heb je in België altijd recht om te zwijgen, recht op bijstand van een advocaat en recht om iemand te laten verwittigen. De politie mag je sinds 2017 maximaal 48 uur vasthouden voordat een onderzoeksrechter beslist of je vrijkomt of langer vastgehouden wordt. Hoe rustiger en gerichter je met die rechten omgaat, hoe beter je je positie bewaart.

In dit artikel lees je wat er precies gebeurt bij een arrestatie, welke rechten je hebt, hoe lang de politiehechtenis mag duren en wat je beter wel en niet doet.

Wat gebeurt er bij een arrestatie?

Een arrestatie begint met een vrijheidsbeneming: de politie houdt je vast en je mag de plaats niet meer verlaten. Dat kan op straat gebeuren, thuis of na een uitnodiging voor verhoor die uit de hand loopt. Je wordt meestal overgebracht naar een politiekantoor, waar je identiteit wordt vastgesteld en de feiten worden onderzocht.

Belangrijk is het onderscheid tussen de korte politiehechtenis (de vatting) en de echte aanhouding. De vatting is het tijdelijk vasthouden door de politie. De aanhouding is een latere beslissing van de onderzoeksrechter om je langer vast te houden. De eerste uren bepaal je dus nog niet je lot, maar wat je in die uren zegt of verzwijgt, weegt wel door.

Hoe lang mag de politie mij vasthouden?

Sinds de grondwetswijziging van 2017 mag de politie je maximaal 48 uur vasthouden. Daarvoor lag die grens op 24 uur. Binnen die termijn moet er een duidelijke beslissing vallen: ofwel laat men je vrij, eventueel met voorwaarden, ofwel breng je voor de onderzoeksrechter die over een aanhoudingsbevel beslist.

Die 48 uur is een maximum, geen standaard. Vaak kom je veel sneller vrij. De termijn begint te lopen vanaf het moment dat je effectief je vrijheid verliest. Wordt die overschreden zonder geldige beslissing, dan is je vasthouding onwettig en kan je advocaat dat aankaarten.

Welke rechten heb ik tijdens de politiehechtenis?

Je staat niet rechteloos tegenover de politie. Je belangrijkste arrestatie rechten zijn:

Het recht om te zwijgen. Je moet meewerken aan je identificatie, maar over de feiten zelf hoef je niets te verklaren.
Het recht op een advocaat. Dankzij het Salduz-recht heb je recht op een vertrouwelijk gesprek vóór het verhoor en op bijstand tijdens het verhoor.
Het recht om iemand te verwittigen. Een vertrouwenspersoon mag weten dat je bent vastgehouden.
Het recht op medische bijstand. Voel je je onwel of heb je medicatie nodig, dan kan je een arts vragen.
Het recht op een tolk. Begrijp je het Nederlands onvoldoende, dan moet er een tolk komen.

Moet ik antwoorden op de vragen van de politie?

Je moet je laten identificeren: naam, voornaam, geboortedatum en woonplaats geef je correct op. Over de feiten waarvan je verdacht wordt, heb je echter het recht om te zwijgen. Dat zwijgrecht is geen teken van schuld, het is een wettelijk beschermd recht.

Het is verstandig om geen verklaring over de feiten af te leggen voordat je met een advocaat hebt gesproken. Wat je zegt, wordt genoteerd en kan later moeilijk worden teruggedraaid. Een advocaat helpt je inschatten wanneer spreken in je voordeel speelt en wanneer je beter zwijgt. Twijfel je over je situatie, vraag dan via een gratis match snel een gespecialiseerde strafpleiter.

Wat gebeurt er na 48 uur?

Wil het parket je langer vasthouden, dan moet je binnen de 48 uur voor de onderzoeksrechter verschijnen. Die hoort je, bijgestaan door je advocaat, en beslist of hij een aanhoudingsbevel aflevert. Doet hij dat, dan begin je in de voorlopige hechtenis en word je naar de gevangenis overgebracht, in afwachting van de verdere behandeling van je zaak.

Levert de onderzoeksrechter geen aanhoudingsbevel af, dan kom je vrij. Soms gebeurt dat onder voorwaarden, zoals een meldingsplicht of een verbod om bepaalde personen te contacteren. De exacte uitkomst hangt af van de feiten, het onderzoek en de beoordeling van de rechter.

Hoe bereid ik mij voor en wat doe ik fout?

De grootste fout die mensen maken is te veel praten in de hoop snel weg te mogen. Een tweede valkuil is agressief of weigerachtig reageren bij de identificatie, want dat levert alleen extra problemen op. Blijf beleefd, werk mee aan wat verplicht is en bewaar je verhaal over de feiten voor het moment dat je advocaat naast je zit.

Sta je voor een verhoor of werd een naaste opgepakt, wacht dan niet af. Vergelijk de specialisten in onze gids of laat je gratis matchen met een advocaat strafrecht die je meteen kan bijstaan.