Een wanbetaler dagvaarden: gerechtelijke invordering stap voor stap

Een wanbetaler dagvaard je wanneer minnelijke aanmaningen falen of wanneer de schuld wordt betwist. Je start de procedure met een dagvaarding via een gerechtsdeurwaarder bij de bevoegde rechtbank: de vrederechter voor consumenten en kleinere bedragen, de ondernemingsrechtbank voor geschillen tussen ondernemingen. Voor een onbetwiste handelsfactuur tussen ondernemingen bestaat een snellere buitengerechtelijke procedure (IOS). Reken op deurwaarderskosten, rolrechten en een rechtsplegingsvergoeding, waarvan de bedragen afhangen van de vordering.

In dit artikel lees je wanneer dagvaarden zinvol is, welke rechtbank bevoegd is, hoe de procedure stap voor stap verloopt, en wat het kost. Zoek je meteen begeleiding, bekijk dan de gespecialiseerde advocaten in onze gids.

Wanneer dagvaard je een wanbetaler?

Dagvaarden is de stap waarbij je een geschil voor de rechter brengt. Je doet dat niet als eerste reflex, maar als de gewone invorderingsmiddelen zijn uitgeput.

Ga in deze gevallen richting dagvaarding:

• De schuld wordt betwist. De debiteur betwist de factuur, de levering of het bedrag. Een rechter moet dan oordelen.
• Aanmaningen leveren niets op. Je stuurde al een ingebrekestelling en eventueel een aangetekende aanmaning, zonder resultaat.
• De debiteur reageert niet. Stilzwijgen na herhaalde herinneringen rechtvaardigt een gerechtelijke stap.

Voor een onbetwiste geldschuld tussen twee ondernemingen bestaat sinds 2016 de IOS-procedure (invordering van onbetwiste schuldvorderingen). Die loopt via een advocaat en een gerechtsdeurwaarder zonder tussenkomst van een rechter, wat sneller en goedkoper is. Gaat het om een consument of om een betwiste schuld, dan blijft de klassieke dagvaarding de aangewezen weg.

Welke rechtbank is bevoegd?

Voor je dagvaardt, moet je weten welke rechtbank je zaak mag behandelen. Dat hangt af van twee zaken: het soort geschil (materiële bevoegdheid) en de plaats (territoriale bevoegdheid).

De materiële bevoegdheid verdeelt de zaken zo:

• De vrederechter behandelt geschillen met consumenten en, als algemene regel, vorderingen tot 5.000 euro. Voor veel facturen aan particulieren beland je hier.
• De ondernemingsrechtbank is bevoegd voor geschillen tussen ondernemingen onderling.
• Voor grotere of bijzondere vorderingen kan de rechtbank van eerste aanleg in beeld komen.

De territoriale bevoegdheid ligt doorgaans bij de rechtbank van de woonplaats of de maatschappelijke zetel van de debiteur. In contracten tussen ondernemingen kan een geldig bevoegdheidsbeding een andere rechtbank aanwijzen. Tegenover consumenten zijn zulke bedingen vaak beperkt geldig.

Twijfel je over de juiste rechtbank? Een verkeerde keuze kan je dossier vertragen. Een advocaat insolventie en incasso bepaalt de juiste bevoegdheid voor je vordering.

Hoe verloopt de procedure stap voor stap?

Een gerechtelijke invordering volgt een vast stramien. Globaal ziet het er zo uit:

1. Ingebrekestelling. Je stuurt een laatste, vaak aangetekende aanmaning met een betaaltermijn. Dit is meestal een voorwaarde voor verwijlintresten en kosten.
2. Dagvaarding opstellen en betekenen. Een gerechtsdeurwaarder betekent de dagvaarding aan de debiteur. Daarin staan je eis, de feiten en de zittingsdatum.
3. Inleidingszitting. De zaak wordt ingeleid. Betwist de debiteur niets en verschijnt hij niet, dan kan de rechter een verstekvonnis uitspreken.
4. Conclusies bij betwisting. Verweert de debiteur zich, dan wisselen de partijen schriftelijke conclusies uit en pleiten ze op een latere zitting.
5. Vonnis. De rechter beslist en kan de debiteur veroordelen tot betaling van de hoofdsom, intresten en kosten.
6. Uitvoering. Met het vonnis kan de gerechtsdeurwaarder overgaan tot gedwongen uitvoering, zoals beslag.

Hoe meer de debiteur betwist, hoe meer stappen en hoe langer de doorlooptijd.

Wat kost het om te dagvaarden?

De kosten van een gerechtelijke invordering vallen uiteen in verschillende posten. De exacte bedragen hangen af van het ingevorderde bedrag en worden deels door de rechter bepaald.

Hou rekening met:

• Deurwaarderskosten voor het opstellen en betekenen van de dagvaarding.
• Rolrecht dat je betaalt bij de inschrijving van de zaak op de rol van de rechtbank. Dit is afhankelijk van de rechtbank en het bedrag.
• Ereloon van je advocaat, dat vrij wordt afgesproken en niet wettelijk is vastgelegd.
• Rechtsplegingsvergoeding, een forfaitaire bijdrage in de advocaatkosten van de winnende partij, waarvan het bedrag schommelt volgens de waarde van de vordering.

Win je de procedure, dan wordt de verliezende partij in principe veroordeeld tot de gerechtskosten en de rechtsplegingsvergoeding. Toch draag je het risico voor: als de debiteur onvermogend blijkt, recupereer je je voorgeschoten kosten mogelijk niet. Weeg de kosten dus altijd af tegen het openstaande bedrag en de kans op betaling.

Hoe lang duurt een gerechtelijke invordering?

Er bestaat geen vaste termijn. De doorlooptijd hangt af van de rechtbank, de complexiteit en vooral van de vraag of de schuld betwist wordt.

Indicatief verloopt het zo:

• Onbetwiste zaak. Verschijnt de debiteur niet of erkent hij de schuld, dan kan een vonnis er relatief snel komen, vaak binnen enkele maanden.
• Betwiste zaak. Met conclusietermijnen en pleidooien loopt de procedure makkelijk op tot een jaar of langer.
• Uitvoering. Na het vonnis volgt nog de fase van de gedwongen uitvoering, die extra tijd vraagt.

Wie snel resultaat wil bij een onbetwiste schuld tussen ondernemingen, kijkt best eerst naar de IOS-procedure, die de tussenkomst van de rechter overslaat.

Klaar om je factuur in te vorderen?

Een wanbetaler dagvaarden loont wanneer het bedrag de moeite waard is en de debiteur solvabel lijkt, maar de juiste procedure en rechtbank kiezen maakt het verschil tussen een vlotte invordering en een dossier dat aansleept. Een gespecialiseerde advocaat beoordeelt je dossier, kiest tussen IOS of dagvaarding, en houdt de kosten beheersbaar.

Vergelijk de specialisten in onze gids voor advocaten insolventie en incasso of laat je gratis match maken met een advocaat die past bij jouw dossier en budget.