Verjaring van de straf: wanneer verjaart de uitvoering van je veroordeling?

Verjaring van de straf betekent dat een reeds uitgesproken veroordeling na verloop van tijd niet meer mag worden uitgevoerd. Let goed op het onderscheid: dit gaat niet over het recht om je nog te vervolgen (dat is de verjaring van de strafvordering), maar over het recht van de staat om een bestaande veroordeling nog ten uitvoer te leggen. De termijn hangt af van de aard van de straf: twintig jaar voor criminele straffen (art. 91 Sw), vijf jaar voor correctionele straffen (art. 92 Sw) en één jaar voor politiestraffen (art. 93 Sw). Sommige zeer ernstige misdrijven verjaren nooit. Hieronder lees je hoe het precies zit.

Wat betekent de verjaring van de straf?

De verjaring van de straf is het verval van het recht om een uitgesproken straf uit te voeren. Er is dus al een veroordeling: een rechter heeft een straf opgelegd. Wordt die straf gedurende de wettelijke termijn niet ten uitvoer gelegd, dan kan de staat ze nadien niet meer afdwingen.

Dat is een fundamenteel ander begrip dan de verjaring van de strafvordering, waarbij het recht om iemand te vervolgen vervalt vóór er een veroordeling is. Hieronder gaat het telkens over de straf zelf, dus over de fase ná de veroordeling.

Na hoeveel jaar verjaren criminele straffen?

Criminele straffen verjaren door verloop van twintig jaar, te rekenen van de dagtekening van het arrest of vonnis waarbij de straf is uitgesproken.

Op die regel bestaat een belangrijke uitzondering: de straffen voor de onverjaarbare misdrijven van art. 136bis, 136ter en 136quater van het Strafwetboek — zoals misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden — verjaren nooit. De uitvoering van die straffen kan dus tijdloos worden afgedwongen.

Bron: art. 91 Sw.

Na hoeveel jaar verjaren correctionele straffen?

Correctionele straffen verjaren in de regel door verloop van vijf jaar, te rekenen van het in laatste aanleg gewezen arrest of vonnis, of van de dag waarop het vonnis in eerste aanleg niet meer met hoger beroep kan worden bestreden.

Maar de termijn wordt langer naarmate de straf zwaarder is:

• Overschrijdt de uitgesproken straf drie jaar, dan bedraagt de termijn tien jaar.
• Overschrijdt de gevangenisstraf twintig jaar, dan bedraagt de termijn twintig jaar.

Zo blijft de uitvoering van een zware correctionele straf veel langer mogelijk dan die van een lichte.

Bron: art. 92 Sw.

Na hoeveel tijd verjaren politiestraffen?

Politiestraffen — de lichtste categorie, opgelegd voor overtredingen — verjaren door verloop van één jaar. Deze korte termijn weerspiegelt de beperkte ernst van dit soort inbreuken. Wordt zo’n straf binnen het jaar niet uitgevoerd, dan kan ze nadien niet meer worden afgedwongen.

Bron: art. 93 Sw.

Hoe zit het met geldboeten?

Geldboeten en bijzondere verbeurdverklaringen volgen dezelfde termijnen als de vrijheidsstraffen. Welke termijn geldt, hangt af van de aard van het misdrijf waarvoor de boete is uitgesproken:

• is de boete uitgesproken wegens een misdaad, dan geldt de termijn voor criminele straffen;
• wegens een wanbedrijf, dan geldt de termijn voor correctionele straffen;
• wegens een overtreding, dan geldt de termijn voor politiestraffen.

Een geldboete opgelegd voor een overtreding verjaart dus na één jaar, terwijl een boete voor een wanbedrijf de vijf‑, tien‑ of twintigjarige termijn volgt.

Bron: art. 94 Sw.

Wat is het verschil met de verjaring van de strafvordering?

Dit onderscheid is cruciaal. De verjaring van de strafvordering betreft het recht van het openbaar ministerie om iemand nog te vervolgen — dus vóór er een uitspraak is. De verjaring van de straf betreft daarentegen het recht om een al uitgesproken veroordeling nog te executeren.

De termijnen en het startmoment verschillen. Bij de verjaring van de straf loopt de klok vanaf het (definitieve) arrest of vonnis (art. 91‑92 Sw). Wie dus veroordeeld werd maar de straf ontliep, kan zich op een bepaald moment beroepen op de verjaring van de straf — een ander mechanisme dan de verjaring van de vordering die vóór de veroordeling speelt.

Wanneer schakel je best een advocaat in?

Laat je bijstaan door een strafrechtadvocaat wanneer:

• je twijfelt of een oude veroordeling nog kan worden uitgevoerd;
• onduidelijk is welke termijn (crimineel, correctioneel of politie) op jouw straf van toepassing is;
• je een geldboete of verbeurdverklaring krijgt aangerekend die volgens jou al verjaard is;
• je wil weten vanaf welk moment de termijn in jouw dossier precies is beginnen lopen.

Twijfel je of jouw straf verjaard is? Beschrijf je situatie in enkele zinnen en laat je gratis en vrijblijvend matchen met een strafrechtadvocaat in jouw buurt. → Beschrijf je zaak

---

Aan deze algemene informatie kunnen geen rechten worden ontleend; ze vervangt geen juridisch advies over jouw concrete dossier. Het contacteren van een advocaat via dit platform doet geen advocaat-cliëntrelatie ontstaan.