Vennoot uittreden uit een BV: hoe werkt het ten laste van het vermogen?

Sinds het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV) kan een BV in haar statuten voorzien dat een vennoot uittreedt of wordt uitgesloten ten laste van het vennootschapsvermogen. De vennoot die vertrekt, krijgt dan een scheidingsaandeel als vergoeding voor zijn aandelen, en de vennootschap blijft gewoon verder bestaan. Dit moet wel uitdrukkelijk in de statuten staan, en de berekening van het scheidingsaandeel en de uitkeringstoets vragen om zorgvuldig maatwerk.

In dit artikel lees je hoe uittreding en uitsluiting binnen een BV werken, hoe het scheidingsaandeel wordt berekend en waar je op moet letten voor je een vennoot laat vertrekken.

Wat betekent uittreden of uitsluiten ten laste van het vermogen?

Onder het oude vennootschapsrecht was zoiets enkel mogelijk bij de coöperatieve vennootschap. Het WVV bracht hier verandering in: de BV werd een veel flexibelere vennootschapsvorm. Een BV kan nu statutair toelaten dat een vennoot ten laste van het vennootschapsvermogen uit de vennootschap stapt.

Dat betekent dat de vennootschap zelf de vertrekkende vennoot vergoedt voor zijn aandelen, in plaats van dat hij die aan een derde of aan de andere vennoten moet verkopen. Het kapitaalbegrip verdween bij de BV, waardoor het vermogen van de vennootschap rechtstreeks kan worden aangesproken om de uittredende of uitgesloten vennoot uit te betalen, uiteraard binnen de wettelijke grenzen die de schuldeisers beschermen.

Wat is het verschil tussen uittreden en uitsluiting?

Beide mechanismen leiden tot hetzelfde resultaat (een vennoot verlaat de BV en wordt vergoed), maar het vertrekpunt verschilt.

• Uittreden is vrijwillig. Een vennoot beslist zelf om zijn aandelen ten laste van het vermogen te laten vergoeden en de vennootschap te verlaten. De statuten bepalen onder welke voorwaarden en op welke momenten dat kan.
• Uitsluiting is gedwongen. De vennootschap, vaak op initiatief van de overige vennoten, zet een vennoot om gegronde redenen aan de deur. Denk aan een vennoot die de samenwerking onmogelijk maakt of zijn verplichtingen niet nakomt.

In beide gevallen kan dit enkel als de statuten van de BV erin voorzien. Zonder statutaire clausule blijft een vennoot in principe aangewezen op de gewone overdrachtsregels voor zijn aandelen.

Hoe wordt het scheidingsaandeel berekend?

De vertrekkende vennoot heeft recht op een scheidingsaandeel: de vergoeding voor de aandelen die hij prijsgeeft. De berekeningswijze is een van de belangrijkste punten om vooraf goed te regelen.

De statuten leggen idealiter de waarderingsmethode vast. Vaak verwijst men naar de waarde van de aandelen volgens de laatst goedgekeurde jaarrekening, soms gecorrigeerd voor stille reserves of meerwaarden. Voorzien de statuten geen methode, dan vult de wet aan en wordt teruggegrepen op de boekwaarde uit de laatste jaarrekening.

Het exacte bedrag hangt altijd af van de concrete situatie van de vennootschap. Bij betwisting over de waarde kan een deskundige worden aangesteld of kan de rechtbank de waarde bepalen. Het is dus verstandig om de methode glashelder in de statuten te zetten, zodat een vertrek geen aanleiding geeft tot een slepend geschil. Een advocaat ondernemingsrecht kan de clausule zo opstellen dat ze voor alle vennoten voorspelbaar blijft.

Welke voorwaarden gelden voor de uitbetaling?

Omdat de uitbetaling van het scheidingsaandeel het vermogen van de BV vermindert, behandelt de wet ze als een uitkering aan aandeelhouders. Daarop gelden beschermingsregels voor de schuldeisers.

Concreet moet de vennootschap, net als bij een dividenduitkering, twee toetsen doorstaan:

• De nettoactieftest: het nettoactief mag door de uitbetaling niet negatief worden of onder een wettelijk of statutair beschermd bedrag zakken.
• De liquiditeitstest: het bestuursorgaan moet beoordelen of de vennootschap na de uitbetaling haar opeisbare schulden nog kan blijven betalen, in principe over een periode van minstens twaalf maanden.

Slaagt de vennootschap niet voor die toetsen op het ogenblik van de uitbetaling, dan kan het scheidingsaandeel niet (volledig) worden uitgekeerd en wordt de betaling opgeschort. Zo voorkomt de wet dat een vertrekkende vennoot de vennootschap leegtrekt ten nadele van wie nog krediet heeft openstaan.

Waarom dit vooraf goed regelen?

Een uittredings- of uitsluitingsclausule is geen detail dat je achteraf even toevoegt. Ze raakt aan het vermogen van de vennootschap, aan de verhouding tussen de vennoten en aan de positie van de schuldeisers. Slecht opgestelde clausules leiden bij een vertrek vaak tot discussie over de waarde, het moment en de voorwaarden.

Daarom regel je dit best al bij de oprichting of bij een statutenwijziging, op een rustig moment waarop de vennoten nog op één lijn zitten. Leg de berekeningswijze van het scheidingsaandeel, de momenten waarop uittreden kan en de gronden voor uitsluiting nauwkeurig vast. Zo weet iedereen vooraf waar hij aan toe is.

Overweeg je om een vennoot te laten uittreden, een aandeelhouder uit te sluiten of je statuten op dit punt te laten aanpassen? Vergelijk dan de gespecialiseerde advocaten ondernemingsrecht in onze gids, of laat je gratis en vrijblijvend matchen met een advocaat die jouw dossier kan beoordelen.