Aan welke voorwaarden moet een scholingsbeding voldoen?

Op straffe van nietigheid moet het schriftelijk worden vastgesteld, voor elke werknemer afzonderlijk, uiterlijk op het moment dat de opleiding start. Het kan enkel in een contract van onbepaalde duur. Het geschrift moet onder meer de opleiding, de kostprijs, de geldingsduur en het degressief terug te betalen bedrag vermelden (art. 22bis Arbeidsovereenkomstenwet).

Hoeveel moet ik maximaal terugbetalen?

De terugbetaling is degressief: maximaal 80% van de opleidingskost als je vertrekt vóór 1/3 van de periode, 50% tussen 1/3 en 2/3, en 20% na 2/3 (art. 22bis, § 5 Arbeidsovereenkomstenwet). In elk geval mag het bedrag nooit meer bedragen dan 30% van je jaarloon.

Wanneer is een scholingsbeding ongeldig of zonder gevolg?

Het wordt onder meer als onbestaande beschouwd als je jaarloon onder een (jaarlijks geïndexeerde) drempel ligt, als de opleiding wettelijk verplicht is voor je functie, of als ze minder dan 80 uur duurt (art. 22bis, § 4). Het heeft geen uitwerking bij vertrek in de eerste zes maanden, bij ontslag door de werkgever zonder dringende reden, of bij ontslag door jou om een dringende reden (§ 6).

Mag ik mijn diploma of certificaat houden?

Ja. De werknemer blijft eigenaar van zijn diploma's of certificaten en moet over het origineel of een gewaarmerkt afschrift kunnen beschikken, ongeacht of het scholingsbeding uitwerking heeft (art. 22bis, § 7 Arbeidsovereenkomstenwet).

Scholingsbeding: moet je een opleiding terugbetalen als je vertrekt?

Q: Wat is een scholingsbeding?

Een scholingsbeding is een clausule waarbij een werknemer die op kosten van de werkgever een opleiding volgt, zich ertoe verbindt een deel van de opleidingskosten terug te betalen als hij de onderneming verlaat vóór het einde van de afgesproken periode (art. 22bis Arbeidsovereenkomstenwet).

Volgde je een dure opleiding op kosten van je werkgever, dan staat er soms een scholingsbeding in je contract: een clausule die je verplicht een deel van de kosten terug te betalen als je binnen een bepaalde termijn vertrekt (art. 22bis Arbeidsovereenkomstenwet). Zo’n beding is toegelaten, maar aan strikte voorwaarden onderworpen — en in veel gevallen heeft het gewoon geen uitwerking. Hieronder lees je waar je op moet letten.

Wat is een scholingsbeding?

Een scholingsbeding is het beding waarbij de werknemer die “gedurende de uitvoering van zijn arbeidsovereenkomst een vorming volgt op kosten van de werkgever, zich ertoe verbindt om aan deze laatste een gedeelte van de vormingskosten terug te betalen ingeval hij de onderneming verlaat voor het einde van de overeengekomen periode” (art. 22bis, § 1 Arbeidsovereenkomstenwet).

Het idee: de werkgever investeert in je opleiding en wil die investering beschermd zien als je kort daarna vertrekt.

Bron: art. 22bis, § 1 Arbeidsovereenkomstenwet.

De geldigheidsvoorwaarden

Een scholingsbeding is enkel geldig als het aan strikte vormvereisten voldoet (art. 22bis, § 2 en § 3):

schriftelijk, voor elke werknemer afzonderlijk, uiterlijk op het moment dat de opleiding start — anders is het nietig;
enkel in een contract van onbepaalde duur;
met vermelding van de opleiding (inhoud, duur, plaats), de kostprijs (exclusief loon en verplaatsings- of verblijfskosten), de geldingsduur en het degressief terug te betalen bedrag.

Bron: art. 22bis, § 2 en § 3 Arbeidsovereenkomstenwet.

Hoeveel moet je terugbetalen?

Twee begrenzingen zijn cruciaal (art. 22bis, § 5):

De geldingsduur mag maximaal drie jaar bedragen. Het terug te betalen bedrag is degressief in functie van hoe ver je in die periode zit:

80% van de opleidingskost bij vertrek vóór 1/3 van de periode;
50% bij vertrek tussen 1/3 en 2/3;
20% bij vertrek na 2/3.

En er is een absolute bovengrens: het bedrag mag nooit meer dan 30% van je jaarloon bedragen.

Bron: art. 22bis, § 5 Arbeidsovereenkomstenwet.

Wanneer is het beding ongeldig?

Een scholingsbeding wordt geacht onbestaande te zijn, onder meer wanneer (art. 22bis, § 4):

je jaarloon een bepaalde drempel niet overschrijdt (die drempel wordt jaarlijks geïndexeerd en ligt intussen ruim boven het basisbedrag van 16.100 euro uit de wet);
het niet gaat om een specifieke vorming die nieuwe competenties oplevert die ook buiten de onderneming bruikbaar zijn;
de opleiding wettelijk verplicht is om je functie uit te oefenen;
de vorming minder dan 80 uur duurt (of een waarde onder een bepaald minimum heeft).

Voor knelpuntberoepen gelden sommige van die uitsluitingen niet (art. 22bis, § 8).

Bron: art. 22bis, § 4 en § 8 Arbeidsovereenkomstenwet.

Wanneer heeft het beding geen uitwerking?

Zelfs een geldig scholingsbeding werkt niet in elke situatie. Het heeft geen uitwerking wanneer de arbeidsovereenkomst eindigt (art. 22bis, § 6):

tijdens de eerste zes maanden vanaf de aanvang van de overeenkomst;
daarna door de werkgever zonder dringende reden (klassiek ontslag);
door jou omwille van een dringende reden in hoofde van de werkgever;
in het kader van een herstructurering.

Word je dus ontslagen zonder dringende reden, dan moet je in principe niets terugbetalen. En je behoudt sowieso je diploma’s en certificaten (art. 22bis, § 7).

Bron: art. 22bis, § 6 en § 7 Arbeidsovereenkomstenwet.

Praktisch: wat check je?

Staat het beding schriftelijk in je contract, opgemaakt vóór de opleiding startte?
Ligt je jaarloon boven de geïndexeerde drempel en gaat het om een overdraagbare opleiding?
Hoe ver zit je in de geldingsduur — dat bepaalt of je 80%, 50% of 20% zou moeten betalen.
Wie beëindigt de overeenkomst en om welke reden? Bij ontslag door de werkgever zonder dringende reden vervalt de terugbetaling.

Wanneer schakel je best een advocaat in?

Laat je bijstaan wanneer:

je werkgever een terugbetaling eist die je onterecht of te hoog vindt;
je twijfelt of het scholingsbeding aan alle geldigheidsvoorwaarden voldoet;
je ontslag wil nemen of gaf en de gevolgen van het beding wil inschatten;
je als werkgever een geldig scholingsbeding wil opstellen.

Eist je werkgever dat je een opleiding terugbetaalt? Beschrijf je situatie in enkele zinnen en laat je gratis en vrijblijvend matchen met een advocaat arbeidsrecht in jouw buurt. → Beschrijf je zaak

Aan deze algemene informatie kunnen geen rechten worden ontleend; ze vervangt geen juridisch advies over jouw concrete dossier. Het contacteren van een advocaat via dit platform doet geen advocaat-cliëntrelatie ontstaan.