Welke praktijken staan op de zwarte lijst?

Art. VI.100 WER somt praktijken op die onder alle omstandigheden oneerlijk zijn. Voorbeelden: valse keurmerken of labels zonder toestemming voeren, lokvogelreclame, bedrieglijke schaarste (‘slechts zeer beperkte tijd’), piramidesystemen, een product ‘gratis’ noemen terwijl je toch moet betalen, valse consumentenreviews plaatsen, en bedrieglijk beweren dat een product ziekten geneest.

Is misleidende reclame verboden?

Ja. Reclame die de gemiddelde consument bedriegt over bijvoorbeeld de kenmerken, de prijs of de beschikbaarheid van een product en hem zo tot een aankoop brengt, is een misleidende handelspraktijk (art. VI.97 WER). Ook betaalde zoekresultaten die niet duidelijk als reclame worden aangeduid, staan op de zwarte lijst (art. VI.100 WER).

Wat kan ik doen bij een oneerlijke handelspraktijk?

Je kan de verkoper eerst schriftelijk aanspreken. Levert dat niets op, dan kan je een klacht indienen bij de FOD Economie, die kan optreden tegen de onderneming. Voor de nietigheid van je overeenkomst of een schadevergoeding kan je de zaak voor de rechter brengen, eventueel met bijstand van een advocaat.

Welke gevolgen riskeert een verkoper?

Een oneerlijke handelspraktijk kan leiden tot een stakingsvordering (een rechterlijk verbod om de praktijk voort te zetten), de nietigheid van de gesloten overeenkomst en een schadevergoeding voor de consument. Daarnaast kan de FOD Economie sancties opleggen aan de onderneming.

Oneerlijke en misleidende handelspraktijken: wanneer een verkoper je bedriegt

Q: Wat is een misleidende handelspraktijk?

Een handelspraktijk is misleidend als ze gepaard gaat met onjuiste informatie en dus op onwaarheden berust, óf als ze — zelfs met feitelijk correcte informatie — de gemiddelde consument bedriegt of kan bedriegen, bijvoorbeeld door de algemene presentatie (art. VI.97 WER). Het moet gaan om elementen zoals de voornaamste kenmerken, de prijs of de rechten van de consument, en de consument moet daardoor een aankoopbeslissing nemen die hij anders niet had genomen.

Een handelspraktijk is oneerlijk wanneer een onderneming je als consument misleidt om je tot een aankoop te bewegen. Een praktijk is misleidend als ze berust op onjuiste informatie, óf als ze — zelfs met correcte informatie — de gemiddelde consument toch bedriegt en hem zo een aankoopbeslissing doet nemen die hij anders niet had genomen (art. VI.97 WER). Daarnaast bestaat er een zwarte lijst van praktijken die altijd verboden zijn (art. VI.100 WER). Hieronder lees je wat telt als misleiding, welke praktijken sowieso verboden zijn, en wat je eraan kan doen.

Wanneer is een handelspraktijk misleidend?

Een handelspraktijk is misleidend als ze gepaard gaat met onjuiste informatie en dus op onwaarheden berust. Maar ook feitelijk correcte informatie kan misleidend zijn: als ze de gemiddelde consument bedriegt of kan bedriegen — bijvoorbeeld door de algemene presentatie — en hem daardoor een besluit doet nemen dat hij anders niet had genomen (art. VI.97 WER).

De misleiding moet betrekking hebben op elementen zoals:

het bestaan of de aard van het product;
de voornaamste kenmerken (beschikbaarheid, voordelen, risico’s, samenstelling, te verwachten resultaten…);
de prijs of de manier waarop die berekend wordt;
de noodzaak van een dienst of herstelling;
de hoedanigheid of rechten van de onderneming;
de rechten van de consument.

Cruciaal is het gevolg: de consument moet door de misleiding een transactiebesluit nemen dat hij zonder die misleiding niet had genomen. Zuivere overdrijving die niemand letterlijk neemt, valt daar in de regel buiten — echte misleiding over prijs of kenmerken niet.

Bron: art. VI.97 WER.

Welke praktijken zijn altijd verboden?

Sommige praktijken zijn zo bedrieglijk dat ze onder alle omstandigheden als oneerlijk worden beschouwd. Ze staan op een zwarte lijst en zijn dus verboden zonder dat nog moet worden bewezen dat de consument concreet werd misleid (art. VI.100 WER). Een greep uit die lijst:

valse keurmerken of labels voeren zonder toestemming;
lokvogelreclame: een product tegen een aantrekkelijke prijs aanbieden zonder een redelijke voorraad, of weigeren het te tonen of te leveren om iets anders aan te prijzen;
bedrieglijke schaarste creëren, zoals “slechts zeer beperkte tijd” terwijl dat niet klopt;
piramidesystemen opzetten of promoten;
een product “gratis” noemen terwijl de consument toch moet betalen (buiten de onvermijdbare kosten);
valse consumentenreviews plaatsen of laten plaatsen;
bedrieglijk beweren dat een product ziekten kan genezen;
betaalde zoekresultaten tonen zonder duidelijk aan te geven dat het om reclame gaat.

Bron: art. VI.100 WER.

Wat kan je als consument doen?

Merk je dat een onderneming je heeft misleid, dan pak je het gestructureerd aan:

Spreek de verkoper eerst schriftelijk aan en verwijs naar de misleidende voorstelling.
Verzamel bewijs: schermafbeeldingen van de reclame, de advertentie, de prijs of de review.
Levert dat niets op, dien dan een klacht bij de FOD Economie in. De FOD kan de onderneming controleren en aanmanen om de praktijk te stoppen.
Voor de nietigheid van je overeenkomst of een schadevergoeding kan je de zaak voor de rechter brengen.

Welke gevolgen riskeert de verkoper?

Een oneerlijke handelspraktijk blijft zelden zonder gevolg. De belangrijkste zijn:

een stakingsvordering: de rechter kan de onderneming verbieden de praktijk voort te zetten;
de nietigheid van de overeenkomst die door de misleiding tot stand kwam;
een schadevergoeding voor de consument die door de praktijk nadeel leed;
bijkomende sancties die de FOD Economie aan de onderneming kan opleggen.

Wanneer schakel je best een advocaat in?

Laat je bijstaan door een advocaat wanneer:

je door de misleiding een belangrijk bedrag hebt betaald of een groot contract hebt gesloten;
je de overeenkomst wil laten vernietigen of een schadevergoeding wil vorderen;
de onderneming je klacht afwimpelt en blijft weigeren;
het gaat om een piramidesysteem of een georganiseerde vorm van bedrog.

Ben je slachtoffer van een misleidende of oneerlijke handelspraktijk? Beschrijf je situatie in enkele zinnen en laat je gratis en vrijblijvend matchen met een advocaat in jouw buurt. → Beschrijf je zaak

Aan deze algemene informatie kunnen geen rechten worden ontleend; ze vervangt geen juridisch advies over jouw concrete dossier. Het contacteren van een advocaat via dit platform doet geen advocaat-cliëntrelatie ontstaan.