Wat kost een strafpleiter en wanneer hebt u recht op pro deo?

Een strafadvocaat werkt in België aan een vrij ereloon dat niet wettelijk is vastgelegd, dus er bestaat geen vaste prijs. De kost hangt af van de zwaarte van de zaak, het aantal zittingen en de ervaring van de advocaat. Ligt uw inkomen onder bepaalde grenzen, dan hebt u recht op een pro deo advocaat via juridische tweedelijnsbijstand. Daarnaast kan uw rechtsbijstandsverzekering de kosten geheel of gedeeltelijk dekken.

In dit artikel ziet u waaruit het ereloon bestaat, wanneer u in aanmerking komt voor pro deo, en welke rol uw verzekering speelt. Zoekt u meteen hulp, bekijk dan de advocaten strafrecht in onze gids.

Wat kost een strafadvocaat in België?

Het ereloon van een advocaat is in België niet gereglementeerd. Elke strafadvocaat bepaalt zelf zijn tarief, dat verschilt per kantoor, per regio en per dossier. Daarom kan niemand op voorhand een exact totaalbedrag noemen.

In de praktijk werken strafadvocaten meestal op een van deze manieren:

• Uurtarief. U betaalt per gepresteerd uur. De totale kost hangt dan af van de tijd die het dossier vraagt.
• Forfait per dossier. Voor een afgebakende opdracht, bijvoorbeeld een verdediging voor de politierechtbank, spreekt de advocaat soms een vast bedrag af.
• Combinatie. Een vast voorschot (provisie) bij de start, gevolgd door een afrekening op basis van het geleverde werk.

De zwaarte van de zaak weegt het zwaarst. Een eenvoudige verkeersovertreding voor de politierechtbank vraagt veel minder werk dan een complex dossier voor de correctionele rechtbank of het hof van assisen, met een lang gerechtelijk onderzoek, meerdere zittingen en uitgebreide conclusies.

Welke kosten komen er nog bovenop het ereloon?

Het ereloon is niet de enige post. Hou daarnaast rekening met:

• Kantoorkosten. Voor het opstellen van stukken, kopies, verplaatsingen en briefwisseling.
• Gerechtskosten. Onder meer de kosten van een gerechtsdeurwaarder of een expertise.
• Btw. Op het ereloon komt voor particulieren 21% btw bovenop het bedrag.
• Een eventuele rechtsplegingsvergoeding ten gunste van de tegenpartij als u in het ongelijk wordt gesteld.

Vraag bij een eerste gesprek altijd een schriftelijke ereloonafspraak. Zo weet u welke kosten u kunt verwachten en vermijdt u verrassingen achteraf.

Wanneer hebt u recht op een pro deo advocaat?

Wie de kosten van een advocaat niet kan dragen, heeft mogelijk recht op juridische tweedelijnsbijstand, in de volksmond een pro deo advocaat. De overheid vergoedt de advocaat dan volledig of gedeeltelijk. Dit geldt ook in strafzaken.

Of u in aanmerking komt, hangt vooral af van uw inkomen en gezinssituatie. Het Bureau voor Juridische Bijstand (BJB) van de balie beoordeelt uw aanvraag op basis van uw netto belastbaar inkomen, eventueel verhoogd of verlaagd naargelang het aantal personen ten laste.

Er zijn twee niveaus:

• Volledige kosteloosheid voor de laagste inkomens.
• Gedeeltelijke kosteloosheid voor wie net boven die grens valt, met een beperkte eigen bijdrage.

De exacte inkomensgrenzen worden periodiek door de overheid aangepast, dus controleer altijd de actuele bedragen bij het BJB. Bepaalde groepen, zoals mensen met een leefloon of bepaalde uitkeringen, worden vermoed in aanmerking te komen en moeten enkel hun statuut aantonen.

Belangrijk: pro deo betekent kosteloze bijstand van de advocaat, maar de eigenlijke gerechtskosten (zoals een deurwaarder of expertise) vallen daar in principe buiten. Wie die niet kan dragen, kan apart rechtsbijstand vragen om ook die kosten te laten dekken.

Hoe vraagt u pro deo aan?

U richt zich tot het Bureau voor Juridische Bijstand bij de rechtbank van uw arrondissement, of u vraagt het rechtstreeks aan een advocaat die bereid is pro deo op te treden. U bezorgt de bewijzen van uw inkomen en gezinssituatie, waarna het BJB beslist.

Bent u aangehouden of opgeroepen voor verhoor, dan voorziet de balie een permanentie. Zo krijgt u snel een advocaat toegewezen, ook als u zelf nog niemand kent. U kunt vragen of een specifieke strafrechtadvocaat bereid is uw zaak pro deo op te nemen.

Welke rol speelt uw rechtsbijstandsverzekering?

Veel mensen hebben een rechtsbijstandsverzekering, vaak gekoppeld aan hun autoverzekering, familiale verzekering of woningverzekering. Zo’n polis kan de erelonen en gerechtskosten geheel of gedeeltelijk vergoeden.

Let wel op de voorwaarden, want in strafzaken gelden vaak uitsluitingen:

• Onopzettelijke feiten, zoals een verkeersongeval met lichamelijke schade, zijn meestal gedekt.
• Opzettelijke misdrijven worden vaak uitgesloten, of pas terugbetaald als u wordt vrijgesproken.
• Er gelden doorgaans wachttermijnen, plafonds en een minimumbedrag voor de zaak in behandeling wordt genomen.

Kijk uw polisvoorwaarden dus grondig na en vraag uw verzekeraar om een schriftelijke bevestiging van de dekking. In veel gevallen mag u bovendien zelf uw advocaat kiezen.

Hoe houdt u de kosten beheersbaar?

Een goede voorbereiding scheelt geld. Een paar praktische tips:

• Vraag vooraf een ereloonafspraak en laat het tarief schriftelijk vastleggen.
• Check uw rechtsbijstandsverzekering voor u betaalt, en meld het dossier tijdig.
• Onderzoek of u recht hebt op pro deo als uw inkomen beperkt is.
• Vergelijk enkele advocaten op tarief, aanpak en specialisatie voor u kiest.

Een strafzaak is ingrijpend, en weten wat de verdediging kost geeft rust. Wilt u een strafadvocaat die past bij uw situatie en budget? Vergelijk de specialisten in onze gids of laat u gratis matchen met een advocaat in uw buurt.