Kun je een erfenis met schulden weigeren?

Ja. Niemand is verplicht een nalatenschap te aanvaarden (art. 4.34 BW). Vermoed je dat de schulden groter zijn dan het bezit, dan kan je de erfenis verwerpen. Wie verwerpt, wordt geacht nooit erfgenaam te zijn geweest (art. 4.39 BW) en is dus niet gehouden tot de schulden.

Hoeveel tijd heb je om te beslissen?

De wet voorziet een termijn van drie maanden om een boedelbeschrijving op te maken en veertig dagen om te beraden (art. 4.37 BW). Gedurende die termijnen kan je niet verplicht worden de hoedanigheid van erfgenaam aan te nemen. Ook nadien behoud je in principe je keuzerecht zolang je nog geen daad van erfgenaam hebt gesteld.

Wat gebeurt er met mijn deel als ik verwerp?

Je aandeel gaat naar je afstammelingen als er plaatsvervulling is (bijvoorbeeld je kinderen), en anders door aanwas naar de andere erfgenamen in dezelfde graad (art. 4.45 BW). Let op: verwerp je met de bedoeling je eigen schuldeisers te benadelen, dan kunnen zij de verwerping laten vernietigen (art. 4.46 BW).

Erfenis aanvaarden of verwerpen? Wat je moet weten bij schulden in de nalatenschap

Q: Wat is aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving?

Dat is de veilige tussenoplossing: je aanvaardt de erfenis, maar je bent maar aansprakelijk voor de schulden tot beloop van wat je erft (art. 4.34 BW). Je eigen vermogen blijft buiten schot. Het is de aangewezen keuze als je niet zeker weet of de nalatenschap positief of negatief is.

Q: Hoe verwerp je een erfenis?

Verwerping wordt niet vermoed: ze gebeurt via een verklaring in een notariële akte, die de notaris binnen vijftien dagen inschrijft in het centraal erfrechtregister (art. 4.44 BW). Verklaren de verwerpers dat het netto-actief niet meer dan 5.000 euro bedraagt, dan is de akte kosteloos.

Je bent nooit verplicht een erfenis te aanvaarden. De wet geeft je drie mogelijkheden: je kan de nalatenschap zuiver aanvaarden, aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving, of ze verwerpen (art. 4.34 BW). Die keuze is vooral belangrijk wanneer er schulden in het spel zijn: verwerp je, dan word je geacht nooit erfgenaam te zijn geweest en erf je de schulden niet (art. 4.39 BW). Hieronder lees je welke keuze bij welke situatie past, welke termijnen gelden en hoe je concreet verwerpt.

De drie keuzes: aanvaarden, onder voorrecht, of verwerpen

Bij een overlijden krijg je als erfgerechtigde drie opties (art. 4.34 BW):

Zuiver aanvaarden. Je neemt de volledige nalatenschap over — bezit én schulden. Zijn er meer schulden dan bezit, dan moet je die met je eigen vermogen bijpassen. Dit is enkel verstandig als je zeker weet dat de erfenis positief is.
Aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving. Je aanvaardt, maar je aansprakelijkheid voor de schulden is beperkt tot wat je erft. Blijkt de nalatenschap negatief, dan verlies je nooit je eigen geld. Dit is de veilige keuze bij twijfel.
Verwerpen. Je weigert de erfenis volledig. Je erft niets — geen bezit, maar ook geen schulden.

Bron: art. 4.34 Burgerlijk Wetboek (Boek 4).

Wat betekent verwerpen precies?

Wie een nalatenschap verwerpt, wordt geacht nooit erfgerechtigde te zijn geweest (art. 4.39 BW). De keuze werkt terug tot de dag waarop de nalatenschap is opengevallen, dus tot het overlijden. Je staat volledig buiten de erfenis en de schuldeisers van de overledene kunnen zich niet op jou verhalen.

Dat maakt verwerpen de aangewezen keuze wanneer duidelijk is dat de schulden groter zijn dan het bezit.

Bron: art. 4.39 Burgerlijk Wetboek (Boek 4).

Hoeveel tijd heb je om te kiezen?

De wet geeft je ademruimte. De termijn om een boedelbeschrijving op te maken bedraagt drie maanden vanaf het openvallen van de nalatenschap, en je krijgt daarna nog veertig dagen beraad (art. 4.37, § 2 BW). Tijdens die termijnen kan je niet gedwongen worden de hoedanigheid van erfgenaam aan te nemen en kan er geen veroordeling tegen je worden uitgesproken (art. 4.37, § 1 BW).

Ook na het verstrijken van die termijnen behoud je in principe je keuzerecht, zolang je nog geen daad van erfgenaam hebt gesteld (art. 4.38 BW). Let op: bepaalde handelingen — zoals het verkopen of overdragen van je erfrecht — gelden als een stilzwijgende aanvaarding (art. 4.42 BW).

Bron: art. 4.37 en 4.38 Burgerlijk Wetboek (Boek 4).

Hoe verwerp je een erfenis concreet?

Verwerping wordt niet vermoed: je moet een uitdrukkelijke keuze maken. Concreet leg je een verklaring af ten overstaan van een notaris, in een authentieke akte. Binnen vijftien dagen schrijft de notaris die verwerping in het centraal erfrechtregister in (art. 4.44 BW).

Gaat het om een kleine nalatenschap? Verklaren de verwerpers op eer dat het netto-actief niet meer dan 5.000 euro bedraagt, dan wordt de verklaring kosteloos verleden en geregistreerd (art. 4.44 BW).

Bron: art. 4.44 Burgerlijk Wetboek (Boek 4).

Wat gebeurt er met jouw deel na verwerping?

Je aandeel verdwijnt niet, het schuift door (art. 4.45 BW):

Is er plaatsvervulling — bijvoorbeeld doordat je eigen kinderen in jouw plaats komen — dan gaat je deel naar je afstammelingen.
Zo niet, dan komt je aandeel door aanwas ten goede aan de andere erfgerechtigden in dezelfde graad.
Ben je alleen in je graad, dan valt het toe aan de overige erfgerechtigden die tot de nalatenschap geroepen zijn.

Wil je vermijden dat de schulden bij je kinderen terechtkomen, dan moeten ook zij (of hun wettelijke vertegenwoordiger) de nalatenschap verwerpen. Laat je hierover goed adviseren.

Bron: art. 4.45 Burgerlijk Wetboek (Boek 4).

Opgelet: verwerpen om je schuldeisers te benadelen

Verwerp je een positieve erfenis louter om te vermijden dat je eigen schuldeisers eraan kunnen, dan kunnen zij zich door de rechter laten machtigen om de nalatenschap in jouw plaats te aanvaarden (art. 4.46 BW). De verwerping wordt dan vernietigd, maar enkel ten voordele van die schuldeisers en tot het bedrag van hun schuldvordering.

Van gedachten veranderd? Zolang je recht om te aanvaarden niet verjaard is en de nalatenschap nog niet door anderen is aanvaard, kan je een eerdere verwerping in principe nog intrekken en alsnog aanvaarden (art. 4.47 BW).

Bron: art. 4.46 en 4.47 Burgerlijk Wetboek (Boek 4).

Wanneer schakel je best een advocaat of notaris in?

Laat je bijstaan wanneer:

je niet zeker weet of de nalatenschap positief of negatief is (aanvaarden onder voorrecht is dan vaak de juiste keuze);
er complexe schulden, borgstellingen of een onderneming in de nalatenschap zitten;
er onenigheid is tussen de erfgenamen over aanvaarden of verwerpen;
je minderjarige kinderen betrokken zijn en je hun aandeel wil beschermen.

Twijfel je of je een erfenis moet aanvaarden of verwerpen? Beschrijf je situatie in enkele zinnen en laat je gratis en vrijblijvend matchen met een advocaat erfrecht in jouw buurt. → Beschrijf je zaak

Aan deze algemene informatie kunnen geen rechten worden ontleend; ze vervangt geen juridisch advies over jouw concrete dossier. Het contacteren van een advocaat via dit platform doet geen advocaat-cliëntrelatie ontstaan.