Betaalt mijn partner erfbelasting op de gezinswoning?

In Vlaanderen niet. Het onroerend tarief van de erfbelasting wordt tussen partners alleen toegepast op de andere goederen dan de woning die op het ogenblik van het overlijden de gezinswoning was (art. 2.7.4.1.1, § 2 VCF). Het deel dat de langstlevende partner in de gezinswoning erft, is dus volledig vrijgesteld.

Voor wie geldt de vrijstelling van de gezinswoning?

De vrijstelling geldt voor de langstlevende echtgenoot en de wettelijk samenwonende partner. Ze geldt niet als de verkrijger van een deel in de gezinswoning een bloedverwant in rechte lijn van de erflater is, of daarmee wordt gelijkgesteld (art. 2.7.4.1.1, § 2 VCF).

Wat zijn de tarieven van de erfbelasting in rechte lijn en tussen partners?

In rechte lijn en tussen partners geldt: 3% op de eerste schijf tot 50.000 euro, 9% tussen 50.000 en 250.000 euro, en 27% boven 250.000 euro (art. 2.7.4.1.1, § 1 VCF). Het tarief wordt per verkrijger apart toegepast op het roerend en het onroerend vermogen.

Geldt deze vrijstelling in heel België?

Nee. Erfbelasting is een gewestbevoegdheid. De vrijstelling van de gezinswoning voor de partner zoals hier beschreven, staat in de Vlaamse Codex Fiscaliteit en geldt voor nalatenschappen die in het Vlaams Gewest worden belast. In Brussel en Wallonië gelden eigen regels en vrijstellingen.

Erfbelasting op de gezinswoning: waarom je partner er in Vlaanderen geen betaalt

Q: Geldt de vrijstelling ook voor feitelijk samenwonenden?

Voor de erfbelasting worden ook bepaalde feitelijk samenwonenden als 'partner' beschouwd, mits ze op het ogenblik van het overlijden een bepaalde periode ononderbroken samenwoonden en een gemeenschappelijke huishouding voerden. De precieze voorwaarden (samenwoningsduur) verschillen; laat je situatie best nakijken.

Erf je als partner de gezinswoning, dan hoef je daarover in Vlaanderen geen erfbelasting te betalen. Het onroerend tarief wordt tussen partners immers enkel toegepast op de andere goederen dan de gezinswoning (art. 2.7.4.1.1, § 2 VCF). Voor de langstlevende echtgenoot en de wettelijk samenwonende partner is het deel in de gezinswoning dus volledig vrijgesteld. Hieronder lees je hoe dat werkt en welke tarieven op de rest van de erfenis gelden.

De vrijstelling van de gezinswoning

Het kernpunt staat in art. 2.7.4.1.1, § 2 VCF. Voor onroerende goederen tussen partners wordt het tarief van de erfbelasting “alleen toegepast op de nettoverkrijging van de rechtverkrijgende partner in de andere goederen dan de woning die de gezinswoning was van de erflater en zijn partner op het ogenblik van het overlijden.”

Concreet: het deel dat de langstlevende partner erft in de gezinswoning wordt niet aan erfbelasting onderworpen. Dat maakt een groot verschil, want de gezinswoning is voor de meeste gezinnen het grootste vermogensbestanddeel.

Bron: art. 2.7.4.1.1, § 2 Vlaamse Codex Fiscaliteit.

Voor wie geldt de vrijstelling?

De vrijstelling is er voor de partner van de erflater — de echtgenoot en de wettelijk samenwonende partner. Er is wel één uitzondering: de afwijking geldt niet wanneer de partner die een deel in de gezinswoning verkrijgt, een bloedverwant in rechte lijn van de erflater is, of daarmee voor de tarieftoepassing wordt gelijkgesteld (art. 2.7.4.1.1, § 2 VCF).

Voor de erfbelasting worden bovendien bepaalde feitelijk samenwonenden als partner beschouwd, mits zij op het ogenblik van het overlijden gedurende een bepaalde periode ononderbroken samenwoonden en een gemeenschappelijke huishouding voerden. De vereiste samenwoningsduur verschilt naargelang de situatie; laat je positie best nakijken.

Bron: art. 2.7.4.1.1, § 2 Vlaamse Codex Fiscaliteit.

De tarieven op de rest van de erfenis

De gezinswoning is vrijgesteld, maar op het overige vermogen betaalt de partner (net als de kinderen) wel erfbelasting. In rechte lijn en tussen partners gelden deze tarieven (art. 2.7.4.1.1, § 1 VCF):

Schijf	Tarief
0,01 – 50.000 euro	3%
50.000,01 – 250.000 euro	9%
boven 250.000 euro	27%

Het tarief wordt per verkrijger toegepast, en apart op de nettoverkrijging in de onroerende goederen enerzijds en de roerende goederen anderzijds. Die opsplitsing kan de belasting drukken, omdat je zo twee keer van de lage schijven geniet.

Bron: art. 2.7.4.1.1, § 1 Vlaamse Codex Fiscaliteit.

Erven broers, zussen of anderen? Andere tarieven

Voor wie niet in rechte lijn of partner is, liggen de tarieven fors hoger (art. 2.7.4.1.1, § 1, tabel II VCF):

broers en zussen: 25% tot 35.000 euro, 30% tot 75.000 euro, 55% daarboven;
alle anderen: 25% tot 35.000 euro, 45% tot 75.000 euro, 55% daarboven.

Bij “alle anderen” wordt het tarief bovendien toegepast op de som van de verkrijgingen van die groep, wat het tarief sneller doet oplopen.

Bron: art. 2.7.4.1.1, § 1 Vlaamse Codex Fiscaliteit.

Let op: erfbelasting is een gewestbevoegdheid

De vrijstelling van de gezinswoning en de bovenstaande tarieven staan in de Vlaamse Codex Fiscaliteit en gelden voor nalatenschappen die in het Vlaams Gewest worden belast (bepaald door de fiscale woonplaats van de overledene). In Brussel en Wallonië gelden eigen regels en vrijstellingen. Woonde de overledene in een ander gewest, ga dan uit van de daar geldende regeling.

Wanneer schakel je best een advocaat of notaris in?

Laat je bijstaan wanneer:

je wil weten hoeveel erfbelasting je concreet zal betalen op een nalatenschap;
er discussie is of de woning wel als gezinswoning kwalificeert (bv. bij feitelijke scheiding of een tweede verblijf);
je als samenwonende partner wil weten of je van de vrijstelling geniet;
je aan successieplanning doet om de erfbelasting op de rest van het vermogen te beperken.

Vragen over de erfbelasting op je woning of nalatenschap? Beschrijf je situatie in enkele zinnen en laat je gratis en vrijblijvend matchen met een advocaat erfrecht in jouw buurt. → Beschrijf je zaak

Aan deze algemene informatie kunnen geen rechten worden ontleend; ze vervangt geen juridisch advies over jouw concrete dossier. Het contacteren van een advocaat via dit platform doet geen advocaat-cliëntrelatie ontstaan.