Welke criteria zijn beschermd tegen discriminatie?

De Belgische antidiscriminatiewetgeving beschermt onder meer leeftijd, geslacht, zogenaamd ras of afkomst, geloof of levensbeschouwing, handicap, gezondheidstoestand, seksuele geaardheid en vermogen. De criteria zijn verdeeld over de Antidiscriminatiewet, de Genderwet en de Antiracismewet.

Welke schadevergoeding kan ik krijgen bij discriminatie?

Bij bewezen discriminatie voorziet de wet in een forfaitaire schadevergoeding die vaak wordt uitgedrukt in een aantal maanden brutoloon. Het exacte bedrag hangt af van het soort discriminatie en de omstandigheden. De rechter beoordeelt dit op basis van je dossier.

Hoe werkt de bewijslast bij discriminatie?

De bewijslast is gedeeld. Breng je feiten aan die het bestaan van discriminatie kunnen doen vermoeden, dan verschuift de last naar de werkgever. Die moet dan aantonen dat er geen discriminatie was, of dat het onderscheid objectief gerechtvaardigd is.

Waar kan ik terecht met een klacht over discriminatie?

Je kunt terecht bij Unia voor de meeste criteria, of bij het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen voor gendergerelateerde discriminatie. Daarnaast kun je je vakbond inschakelen en de zaak voorleggen aan de arbeidsrechtbank. Laat je dossier best vooraf beoordelen.

Discriminatie op het werk: je rechten en hoe je een klacht indient

Q: Wat is discriminatie op het werk?

Discriminatie is een ongelijke of nadelige behandeling op basis van een wettelijk beschermd criterium, zonder geldige rechtvaardiging. Dat kan bij aanwerving, loon, promotie, ontslag of in de dagelijkse arbeidsrelatie. Een onderscheid is enkel toegelaten als het objectief en redelijk gerechtvaardigd is.

Voel je je op het werk oneerlijk behandeld om wie je bent? De antidiscriminatiewetgeving beschermt je tegen ongelijke behandeling op basis van beschermde criteria zoals leeftijd, geslacht, afkomst, geloof, handicap of gezondheidstoestand. Bij bewezen discriminatie kun je aanspraak maken op een forfaitaire schadevergoeding. Bovendien is de bewijslast verdeeld in jouw voordeel: doe je feiten aan die discriminatie doen vermoeden, dan moet de werkgever het tegendeel bewijzen.

In dit artikel lees je wat discriminatie op het werk is, welke criteria beschermd zijn, welke vergoeding mogelijk is en hoe je een klacht indient.

Wat is discriminatie op het werk?

Discriminatie is een ongelijke of nadelige behandeling op basis van een wettelijk beschermd criterium, zonder geldige rechtvaardiging. Ze kan zich voordoen in elke fase van de arbeidsrelatie:

bij aanwerving (bijvoorbeeld een sollicitant afwijzen om zijn afkomst);
bij loon en promotie;
bij de arbeidsvoorwaarden of in de dagelijkse behandeling;
bij ontslag.

De wet maakt een onderscheid tussen directe discriminatie (een rechtstreeks nadeel op basis van een criterium) en indirecte discriminatie (een ogenschijnlijk neutrale regel die bepaalde personen toch benadeelt). Niet elk onderscheid is verboden: een verschil in behandeling kan toegelaten zijn als het objectief en redelijk gerechtvaardigd is. Of dat zo is, hangt af van de concrete situatie.

Welke criteria zijn beschermd?

De Belgische antidiscriminatiewetgeving bestaat uit drie grote wetten, elk met hun beschermde criteria:

de Antidiscriminatiewet (onder meer leeftijd, handicap, gezondheidstoestand, geloof of levensbeschouwing, seksuele geaardheid, vermogen);
de Genderwet (geslacht, en daarmee samenhangend zwangerschap, bevalling en moederschap);
de Antiracismewet (zogenaamd ras, huidskleur, afkomst, nationale of etnische afstamming).

Word je benadeeld op basis van zo’n criterium, dan kan er sprake zijn van verboden discriminatie. Houdt de benadeling verband met zwangerschap of ziekte, lees dan ook ons artikel over ontslag tijdens ziekte of zwangerschap.

Welke vergoeding kan ik krijgen?

Stelt de rechter discriminatie vast, dan voorziet de wet in een forfaitaire schadevergoeding. Voor discriminatie in de arbeidsrelatie wordt die vaak uitgedrukt in een aantal maanden brutoloon. Het exacte aantal hangt af van het soort discriminatie en van de vraag of de werkgever kan aantonen dat de ongunstige behandeling ook zonder het verboden criterium zou zijn gebeurd.

Daarnaast kun je in voorkomend geval de stopzetting van de discriminatie vorderen. Omdat de bedragen en de precieze grondslag afhangen van je dossier, laat je het bedrag best inschatten door een specialist. Wij vermelden hier bewust geen vaste cijfers.

Hoe werkt de bewijslast?

Een belangrijke bescherming is de verdeelde bewijslast. Discriminatie is vaak moeilijk hard te maken, en daarom geldt:

Jij brengt feiten aan die het bestaan van discriminatie kunnen doen vermoeden (bijvoorbeeld statistieken, getuigenissen, een verdachte chronologie of uitlatingen).
Slaag je daarin, dan verschuift de bewijslast naar de werkgever. Die moet dan aantonen dat er geen discriminatie was, of dat het onderscheid objectief gerechtvaardigd is.

Verzamel daarom zoveel mogelijk bewijs: e-mails, berichten, getuigen, vacatureteksten, een tijdlijn van de feiten. Hoe sterker je vermoeden onderbouwd is, hoe meer druk op de werkgever komt te liggen.

Waar dien ik een klacht in?

Je hebt verschillende mogelijkheden, die je ook kunt combineren:

Unia: het interfederaal gelijkekansencentrum behandelt meldingen voor de meeste beschermde criteria, informeert je en kan bemiddelen.
Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen: voor discriminatie op basis van geslacht en gender.
Je vakbond: die kan je begeleiden en je belangen verdedigen.
De arbeidsrechtbank: voor een vordering tot schadevergoeding of stopzetting.

Een melding bij Unia is laagdrempelig en gratis, en kan een eerste stap zijn voor je naar de rechtbank trekt. Voor een vordering in rechte is juridische bijstand aangewezen, omdat de regels rond bewijs en rechtvaardiging technisch zijn.

Laat je dossier beoordelen

Discriminatie aantonen vraagt een goed onderbouwd dossier en kennis van de juiste procedure. Voor je een klacht indient of naar de rechtbank stapt, loont het om je situatie te laten inschatten: is er sprake van een beschermd criterium, heb je voldoende aanwijzingen, en welke vergoeding is realistisch?

Vermoed je dat je het slachtoffer bent van discriminatie op het werk? Naast een melding bij Unia kun je je individuele dossier laten nakijken door een advocaat arbeidsrecht. Via een gratis match vind je snel een specialist die je klacht en je kansen voor jou beoordeelt.