Wanneer ben je buitencontractueel aansprakelijk?

Het beginsel staat in art. 6.5 BW: eenieder is aansprakelijk voor de schade die hij door zijn fout aan een ander veroorzaakt. In de praktijk moet het slachtoffer drie zaken aantonen: een fout, schade, en een oorzakelijk verband tussen de fout en de schade.

Wat is een fout in het aansprakelijkheidsrecht?

Een fout is de schending van een wettelijke regel die een bepaald gedrag oplegt of verbiedt, of de schending van de algemene zorgvuldigheidsnorm (art. 6.6 BW). Die norm vereist het gedrag van een voorzichtig en redelijk persoon in dezelfde omstandigheden. Wie zich niet zo gedraagt, begaat een fout.

Is er altijd een fout nodig om aansprakelijk te zijn?

Nee. Naast de foutaansprakelijkheid bestaan er gevallen van foutloze (objectieve) aansprakelijkheid, zoals de aansprakelijkheid voor dieren, voor gebrekkige zaken of van ouders voor jonge kinderen. Daar volstaat dat aan de wettelijke voorwaarden is voldaan, zonder dat het slachtoffer een fout moet bewijzen.

Buitencontractuele aansprakelijkheid: wanneer moet je schade van een ander vergoeden?

Q: Wat is het oorzakelijk verband?

Er is een oorzakelijk verband als de fout een noodzakelijke voorwaarde is voor de schade: zonder de fout zou de schade zich, in de concrete omstandigheden, niet hebben voorgedaan zoals ze zich voordeed (art. 6.18 BW). Is het verband te ver verwijderd, dan kan de rechter de schade niet toerekenen.

Q: Wat als meerdere personen samen schade veroorzaken?

Veroorzaken meerdere personen door onderscheiden fouten dezelfde schade, dan zijn ze in solidum aansprakelijk: het slachtoffer kan elk van hen voor het geheel aanspreken (art. 6.19 BW). Wie iemand aanzet tot een fout of hem daarbij helpt, is met hem in solidum aansprakelijk.

Veroorzaak je schade aan iemand anders buiten een contract om — een ongeval, een beschadiging, een onvoorzichtigheid — dan rijst de vraag of je die schade moet vergoeden. Het antwoord ligt in de buitencontractuele aansprakelijkheid. Het beginsel is eenvoudig: “Eenieder is aansprakelijk voor de schade die hij door zijn fout aan een ander veroorzaakt” (art. 6.5 BW). Maar daarvoor moeten drie voorwaarden vervuld zijn. Hieronder lees je welke.

Het basisbeginsel

Sinds Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek staat de klassieke regel van de “onrechtmatige daad” in art. 6.5 BW: wie door zijn fout schade aan een ander veroorzaakt, moet die vergoeden.

In de praktijk moet het slachtoffer drie elementen bewijzen:

een fout;
schade;
een oorzakelijk verband tussen de fout en de schade.

Ontbreekt een van die drie, dan is er geen aansprakelijkheid.

Bron: art. 6.5 Burgerlijk Wetboek (Boek 6).

1. De fout

De fout is “de schending van een wettelijke regel die een bepaald gedrag oplegt of verbiedt of van de algemene zorgvuldigheidsnorm die geldt in het maatschappelijk verkeer” (art. 6.6 BW).

Er zijn dus twee soorten fout:

de schending van een concrete wettelijke of reglementaire regel (bijvoorbeeld een verkeersregel);
de schending van de algemene zorgvuldigheidsnorm: je gedroeg je niet zoals een voorzichtig en redelijk persoon in dezelfde omstandigheden zou doen.

Bij de beoordeling houdt de rechter onder meer rekening met de voorzienbare gevolgen van het gedrag, de evenredigheid van het risico, de stand van de techniek en de eisen van goed vakmanschap.

Bron: art. 6.6 Burgerlijk Wetboek (Boek 6).

2. De schade

Er moet schade zijn. Die kan materieel zijn (herstelkosten, inkomstenverlies, medische kosten) of moreel (pijn, verdriet, aantasting van de levenskwaliteit). Het slachtoffer heeft in beginsel recht op integraal herstel: de schade wordt volledig vergoed, niet meer en niet minder, zodat het slachtoffer teruggeplaatst wordt in de toestand van vóór het schadegeval.

3. Het oorzakelijk verband

Tussen de fout en de schade moet een oorzakelijk verband bestaan. De fout moet een noodzakelijke voorwaarde zijn voor de schade: zonder de fout zou de schade zich, in de concrete omstandigheden, niet hebben voorgedaan zoals ze zich voordeed (art. 6.18 BW).

De wet voorziet wel een correctie: is het verband tussen fout en schade dermate verwijderd dat toerekening kennelijk onredelijk zou zijn, dan is er toch geen aansprakelijkheid.

Bron: art. 6.18 Burgerlijk Wetboek (Boek 6).

Meerdere aansprakelijken: in solidum

Vaak dragen meerdere personen bij tot dezelfde schade. Veroorzaken zij door onderscheiden fouten eenzelfde schade, dan zijn ze in solidum aansprakelijk: het slachtoffer kan elk van hen voor het geheel aanspreken (art. 6.19 BW). Wie een ander aanzet tot een fout of hem daarbij helpt, is met die persoon in solidum aansprakelijk. Onderling kunnen de aansprakelijken nadien afrekenen.

Bron: art. 6.19 Burgerlijk Wetboek (Boek 6).

Foutloze aansprakelijkheid: soms geen fout nodig

Naast de foutaansprakelijkheid bestaan er gevallen van foutloze (objectieve) aansprakelijkheid, waarbij het slachtoffer geen fout hoeft te bewijzen. Voorbeelden: de aansprakelijkheid voor schade door dieren, voor gebrekkige zaken, of van ouders voor jonge kinderen. Daar volstaat dat aan de wettelijke voorwaarden is voldaan.

Wanneer schakel je best een advocaat in?

Laat je bijstaan wanneer:

je schade leed door de fout van een ander en een vergoeding wil verhalen;
je zelf aangesproken wordt en betwist dat je een fout beging of dat er een oorzakelijk verband is;
er meerdere aansprakelijken of verzekeraars in het spel zijn;
de omvang van de schade wordt betwist.

Leed je schade of word je aansprakelijk gesteld? Beschrijf je situatie in enkele zinnen en laat je gratis en vrijblijvend matchen met een advocaat in jouw buurt. → Beschrijf je zaak

Aan deze algemene informatie kunnen geen rechten worden ontleend; ze vervangt geen juridisch advies over jouw concrete dossier. Het contacteren van een advocaat via dit platform doet geen advocaat-cliëntrelatie ontstaan.